Ўсмирлар суициди: Марказий Осиёнинг яширин етакчиси айтилди

Туркманистон Ички ишлар вазирлиги ўсмирлар ўз жонига қасд қилишга уринишлари бўйича батафсил статистика юритади. Бу иш билан Ашхобод ва вилоятлардаги Жиноят қидирув бошқармасининг олтинчи бўлими инспекторлари шуғулланади ва ҳар ойда маълумотларни ИИВ марказий аппаратига тақдим этади. “turkmen.news” таҳририятига 2021 ва 2022 йилнинг январь–апрель ойлари учун маълумотлар келиб тушган. Ушбу маълумотлардан кўринишича, Туркманистонда ўсмирлар суициди даражаси қўшни мамлакатларга нисбатан юқорироқ, статистикада эса Лебап ва Балқан вилоятлари етакчилик қилмоқда. Аниқ ҳолатлар ва суицид сабаблари ҳақида “turkmen.news” тайёрлаган материалда сўз боради. Материал мамлакат куч тузилмаларидан биридаги манба юборган катта ҳажмдаги маълумотларга асосланган.

Яширин ўлимли эпидемия
Агар 2021 йилнинг дастлабки тўрт ойида Туркманистонда ўсмирлар томонидан ўз жонига қасд қилишга 44 та уриниш қайд этилган бўлса, 2022 йилнинг шу даврида бу кўрсаткич 56 тага етган. 2021 йил бошида Лебап вилояти 14 та ҳолат билан етакчи бўлган. Ундан кейин Ахал, Дашоғуз ва Марий вилоятлари – ҳар бири 9 тадан ҳолат билан қайд этилган. Балқан вилоятида эса 3 та уриниш рўйхатга олинган.

2022 йилда энг кўп ҳолат Балқан вилоятида – 19 та қайд этилган. Кейинги ўринларда Дашоғуз (15), Лебап (9), Марий (8), Ахал (4) вилоятлари ва Ашхобод шаҳри (1) келади. Статистикада гендер бўйича ҳам тақсимот келтирилган. Масалан, 2022 йилнинг дастлабки тўрт ойида ўз жонига қасд қилишга 32 нафар қиз ва 24 нафар ўғил бола уриниш қилган. 2021 йилнинг шу даврида эса аксинча – 16 нафар қиз ва 28 нафар ўғил бола шундай уринишга борган.

ИИВ ҳатто суицид усулларини ҳам қайд этади: 2022 йилнинг дастлабки тўрт ойида 36 киши ўзини осишга уринган (2021 йилнинг шу даврида – 39 киши), 17 киши сирка ичиб заҳарланган (2021 йилда – 4 киши), яна икки киши – Марий вилояти ва Ашхободда – баландликдан сакраган (2021 йилда – 1 ҳолат). Қайд этилишича, барча уринишлар ҳам ўлим билан тугамайди, аммо бундай ҳолатлар улуши жуда юқори – 67 фоиздан 90 фоизгача.

ИИВ статистикаси анча батафсил бўлса-да, у қай даражада аниқ юритилаётгани номаълум. Масалан, Ашхободда апрель ойида содир бўлган баландликдан сакраш ҳолати ҳақида  “turkmen.news” ёзган: 37-мактабнинг ўнинчи синф ўқувчиси отаси билан жанжалдан кейин шундай йўл билан ҳаётдан кетган. Бироқ шу йилнинг март ойида пойтахтда шунга ўхшаш яна бир ҳолат юз берган ва бу ҳақда ҳам turkmen.news хабар берган. Манбаларга кўра, 7-мактабнинг еттинчи синф ўқувчиси синфдошлари томонидан буллингга учраган. Бу ҳолат март ойи статистикасига киритилган бўлса-да, апрель маълумотларида у йўқ. Жадвал маълумотларида ҳам номутаносибликлар бор: айрим даврларда суицид усуллари бўйича рақамлар умумий кўрсаткичдан кўпроқ ёки камроқ бўлиб чиқади.