Harakatdagi multi radarlar qonuniymi? — Xorazm yöllaridagi köçma nazorat vositalari haqida suriştiruv

Oxirgi oylarda Xorazm viloyati yöllarida tezlikni oşirgan haydovçilarga nisbatan yozilayotgan jarimalar köpaydi. Ayniqsa, “multi radar” qurilmalari yordamida aniqlanayotgan qoidabuzarliklar borasida köplab savollar paydo böldi. Haydovçilar radarlar nafaqat yöl çetida, balki harakatlanayotgan avtomobillar içida örnatilgan holda işlatilayotganini bildirişyapti.

Şunday savol tuğiladi:

Avtomobilda harakatlanayotgan holatda tezlik ölçayotgan radarlar qonuniymi?

⸻

Qonun nima deydi?

Özbekiston Respublikasi Yöl harakati qoidalariga muvofiq:

“Yöl harakati qoidalari buzilişini aniqlaş uçun stasionar, köçma va harakatlanuvçi texnik nazorat vositalaridan foydalaniş mumkin.”
(Manba: YHQ, 4-bob, 2-ilova)

Bu yerda “harakatlanuvçi texnik vositalar” degani — radarlar avtomobil içiga örnatilgan bölib, yölda harakatlanayotgan holatda ham işlaşi mumkinligini anglatadi.

Şuningdek, Mamuriy javobgarlik töğrisidagi kodeksning 198-moddasiga köra:

“Qoidabuzarlikning video yoki foto qaydi mavjud bölsa, u qonuniy dalil sifatida qabul qilinadi va egasi javobgarlikka tortiladi.”

Demak, harakatdagi radar bilan olingan suratlar asosida yozilgan jarimalar qonuniy hisoblanadi.

⸻

Radarlar qanday işlaydi?

Mutaxassislar izohiga köra, Özbekistonda foydalanilayotgan mobil radarlar quyidagi texnologiyalarga ega:
 • Doppler radari — obektdan qaytgan tölqinni tahlil qilib tezlikni aniqlaydi.
 • LIDAR — lazer impulslari yordamida aniq masofa va tezlikni ölçaydi.
 • Kamera + avtomatik raqam öquvçi tizim — jarimani avtomatik yozadi.

Köpçilik radarlar sertifikatlangan: masalan, “MultaRadar CD”, “Kris-P” yoki “Vega SmartCam” tizimlari. Ular bir neçta transport vositalarining tezligini bir vaqtda aniqlay oladi, hatto radar özi harakatda bölsa ham.

⸻

Şubhali jihatlar ham yöq emas

Tahririyatimizga kelayotgan bazi murojaatlar şunday deyilgan:

“Radar joylaşgan maşina yonimizdan ötib ketdi. Oradan ikki kun ötib, 400 ming sömlik jarima keldi. Suratda men yöl belgisini ham körmadim. Bu qançalik adolatli?”
— deydi haydovçi A.X.

Bunday holatlarda savol tuğiladi:

 • Radar qurilmasi sertifikatlanganmi?
 • Ölçov aniqligi sinovdan ötganmi?
 • Belgilangan tezlik aniq körsatib ötilganmi?

⸻

YHXBBdan rasmiy sörov

Xorazmbugun.uz tahririyati uşbu masala yuzasidan Xorazm viloyati YHXBB boşqarmasiga rasmiy sörov yubordi. Quyidagi savollar yöllandi:
 1. Xorazm viloyatida neçta harakatdagi (mobil) radar faoliyat yuritmoqda?
 2. Bu radarlar texnik reglamentdan ötganmi? Qaysi modellar işlatilmoqda?
 3. Qaysi holatlarda haydovçiga ogohlantiriş emas, jarima yoziladi?
 4. Mobil radar işlayotgan maşinada identifikatsiya belgisi bölişi şartmi?

📨 Javob olingaç, biz maqolaning ikkinçi qismini elon qilamiz.

⸻

Xulosa: nazoratmi yoki jazolaş?

Zamonaviy texnologiyalar tartibni saqlaşda yordam beradi. Ammo ular faqat jazolaş vositasi bölib qolsa, jamiyatda işonç yöqoladi. Multi radarlar şaffof işlayaptimi, texnik talablarga muvofiqmi — bu savollar oçiq qolmoqda.