Tramp okeanni kuzatiş böyiça eng ilğor tarmoqni tugatmoqçi
2-06-2026, 21:35
39 марта

Tramp okeanni kuzatiş böyiça eng ilğor tarmoqni tugatmoqçi
AQŞ Prezidenti Donald Tramp mamuriyati dunyo okeanini kuzatiş böyiça eng ilğor tizimlardan birining faoliyatini butunlay töxtatişga qaror qildi. Bu haqda öz manbalariga tayanib, “The New York Times” naşri xabar berdi.Olimlar uşbu yuqori texnologiyali tarmoqdan global iqlim özgarişlarini uzoq muddatli prognoz qiliş, vayronkor suv toşqinlarini tahlil qiliş hamda issiqxona gazlarining okean tomonidan yutilişini nazorat qiliş uçun foydalanib kelayotgan edi. AQŞ hukumati uşbu keng kölamli ekologik dasturni 2016 yilda rasman “Ocean Observatories Initiative” (Okean kuzatuvlari taşabbusi) nomi ostida işga tuşirgan. Murakkab uskunalarni yaratiş va joylaştiriş Amerika byudjetiga 368 million dollarga tuşgan bölsa, uning yillik taminoti uçun yana 48 million dollar ajratiş talab etilardi.
Dastlab ekspertlar uşbu majmuadan 25 yil davomida foydalanişni rejalaştirişgan, çunki qurilmalar noyob malumotlarni masofadan turib yiğiş imkonini berar va olimlarni xavfli hamda qimmatga tuşuvçi dengiz ekspeditsiyalarini ötkaziş zaruratidan xalos qilardi.
AQŞ Milliy ilm-fan jamğarmasi joriy 2026 yilning iyun oyidayoq texnikalarni okean tubidan çiqarib oliş uçun maxsus kemalarni safarbar etadi. Mutaxassislar Amerika qirğoqlari yaqinida hamda Grenlandiya va Islandiya örtasidagi şiddatli Irminger dengizida joylaştirilgan 900 dan ortiq çuqur suv osti datçiklarini kötarib olişlari kerak böladi.
Töliq demontaj işlari 15 oygaça vaqt oladi. Şu bilan birga, tegişli idora faqatgina Oregon ştati yaqinidagi faol suv osti vulkani atrofidagi seysmik datçiklarni işçi holatda saqlab qoladi — ular kamida 2028 yilgaça faoliyatini davom ettiradi. AQŞ ilmiy hamjamiyati vakillari Oq uyning uşbu xatti-harakatlarini keskin tanqid qilib, bu mamlakatning jahon ilmiy yetakçiligidan ortga çekinişi ekanini bayon qilgan.