Албанияда намойишлар: Трампнинг куёвига алоқадор компания муҳофаза ҳудудида курорт қурмоқчи

Адриатика денгизидаги орол ва камёб ҳайвонлар яшайдиган соҳил бўйида Жаред Кушнерга алоқадор компания 1,6 миллиард долларлик ҳашаматли мажмуа қурмоқчи. Албаниялик намойишчилар ва олимларга кўра, муҳофаза зонасида қуриладиган минглаб виллалар оқибатида ёввойи табиат бутунлай вайрон бўлади.

2 июнь куни минглаб албанияликлар пойтахт Тирана кўчаларига чиқиб намойиш ўтказди. Улар Доналд Трампнинг куёви Жаред Кушнерга алоқадор компания Адриатика денгизи соҳилида режалаштирилган қурилиш лойиҳасига қарши норозилик билдирмоқда.
Reutersʼнинг ёзишича, қиймати 1,6 миллиард доллар бўлган курорт лойиҳаси Кушнернинг «Affinity Partners» инвестиция фирмаси томонидан Вёсе-Нарта қўриқланадиган ҳудуди яқинидаги ўзлаштирилмаган соҳилда амалга оширилмоқда.

2024 йил декабр ойида Албания ҳукумати Кушнер томонидан таклиф этилган, бир вақтлар сувости кемаларининг махфий ҳарбий базаси бўлган кимсасиз Сазан оролида қурилиш қилиш режасига дастлабки рухсатни берганди.
2026-06-03 20.36.10

Сешанба куни кечқурун намойишчилар Албания бош вазири Эди Раманинг идораси олдига тўпланишди. Улар қўлларида «Миллат сотилмайди» ва «Мен Албаниянинг Дубай каби бўлишини хоҳламайман» деган ёзувли плакатларни ушлаб туришганди.

«Биз барча қурилишлар тўхтатилишини ва оғир техникалар муҳофаза этиладиган ҳудуддан олиб чиқилишини истаймиз», деган эколог Жони Ворпси. Унинг айтишича, бу курорт лойиҳаси – «тахминан 10 000 хонали янги шаҳар бўлади ва у ёввойи табиат ҳудудини бутунлай вайрон қилади».

Норозиликлар ва тўқнашувлар
Сўнгги бир неча кун ичида қурувчилар Влёра яқинидаги режалаштирилган ҳудудда катта тиканли, симли тўсиқлар ўрнатгач норозилик намойишлари янада кучайган.

Намойишчилар оғир техника излари ва қум тепаликларини бузаётган бульдозерларни пайқашган. У ерга олиб борадиган камида битта йўл ҳам қурилган.

Шундан сўнг, 30 май – шанба куни бир неча юз киши тўпланиб, хусусий қўриқчилар билан тўқнашди ва баъзилар жароҳат олди.

Ижтимоий тармоқларда тарқалган видеоларда хусусий компания қўриқчилари тиканли симли тўсиқлар ортидан бақиришгани кўринган.

Бошқа бир кадрда икки киши бир одамни қўлларидан ушлаб қум устида судраб кетаётгани, одамлар эса бир-бирларига лойга ўхшаш нарсаларни отишаётганини кўриш мумкин.

«Бу зарарли ва янги лойиҳаларга ҳам йўл очади»
Вёсе-Нарта муҳофаза этиладиган ландшафти – Албания қирғоқлари яқинидаги орол ҳамда фламинголар, тюленлар ва денгиз тошбақалари ин қурадиган 405 гектар қирғоқбўйи ва ботқоқлик ҳудудини қамраб олади.

New York Times'нинг ёзишича, агар режалар амалга ошса, ҳудудда 6 минг хоналик меҳмонхона ва виллалар қурилади. Албаниялик экологлар ҳудудга шунга ўхшаш бошқа лойиҳалар ҳам эргашиб келишидан қўрқмоқда. Шу боис ушбу режага қарши чиқишмоқда. Уларнинг сўзларига кўра, бу қурилишлар бир неча юз гектарлик инсон қўли етмаган пляжларга салбий таъсир кўрсатади.
2026-06-03 20.36.47

Албания Орнитология жамияти раҳбари ва режа мухолифи Таулант Бино лойиҳага бўлган қаршилик фақат экологик фаоллар доирасидан ташқарига чиққанидан мамнунлигини айтди.

Унинг сўзларига кўра, муаммолардан бири шундаки, бундай қурилиш лойиҳалари учун одатда талаб қилинадиган атроф-муҳитга таъсирни баҳолаш ҳисоботи жамоатчиликка эълон қилинмаган.

Апрель ойининг охиридан бери намойишчилар режалаштирилган қурилишлардан бири жойлашган Звернес ярим оролига тўпланишмоқда.
Ҳукумат ва қурувчилар лойиҳани ҳимоя қилмоқда
Албания бош вазири Эди Рама бу лойиҳаларни "туризм иқтисодиётини кенгайтириш ва хорижий инвесторларни жалб қилиш имконияти", деб бир неча бор ҳимоя қилган.

2 июнь куни ҳам Рама ижтимоий тармоқдаги постида бу лойиҳалар «Ўрта ер денгизининг ушбу томонидаги энг жозибали масканни яратиш истаги» эканини айтди.
У мухолифларнинг - "Трампнинг марҳаматига сазовор бўлиш учун унинг куёвига алоқадор компанияга имтиёзли муносабатда бўлмоқда", деган фикрларини рад этди.

Рама ушбу лойиҳани ҳимоя қилишда давом этиб, «ҳар қандай ҳолатда ҳам инвесторлар душманлик билан кутиб олинадиган давлат» деган тамғани олмаслик ҳақида гапирди.

«Модомики мен шу ерда эканман, инвестициялар тўхтатилишига мутлақо ҳеч қандай имконият йўқ», деди у Reuters агентлиги билан бўлишган баёнотида.
Қурувчилар эса ишларни масъулият билан олиб боришларини айтишмоқда.

«Бизнинг диққат-эътиборимиз ҳамон масъулиятли бошқарув, атроф-муҳитни яхшилаш, иш ўринлари яратиш ва маҳаллий жамоалар учун узоқ муддатли қиймат шакллантиришга қаратилган», деди Кушнер фирмаси билан ҳамкорликда режаларни ишлаб чиқаётган компанияси раиси Ашер Абехсера.

2026-06-03 20.36.44 — Фото: ReutersЖаред Кушнер

Шунингдек, улар «давом этаётган жамоатчилик ва институционал жараёнларни ҳурмат қилишини» таъкидлаган. «Affinity Partners» ва Кушнернинг ўзи лойиҳа юзасидан изоҳ бермаган.

Кушнер ушбу курортни қуриш режаларини 2024 йилда эълон қилган эди. Нашрнинг ёзишича, бу Сербия пойтахти Белграддаги собиқ армия штаб-квартирасини ҳам ўз ичига олган кенг кўламли инвестицияларнинг бир қисмидир. Ўтган йили унга қарши кўча намойишларидан сўнг Кушнер Сербиядаги лойиҳасидан воз кечганди.