Elektr, suv va çiqindi xizmati. Yevropaliklar kommunal tölovlar uçun qança sarflaydi?

Deutsçe Bank’ning dunyo böylab 67 ta, jumladan, Yevropadagi 28 ta şaharni öz içiga olgan «Jahon narxlari xaritasi» hisobotiga köra, 2025 yilda asosiy kommunal xarajatlar qitalarda sezilarli darajada bir-biridan farq qiladi.

Hisobotda kommunal tölovlar narxlari bir oy uçun – elektr energiyasi, isitiş, sovutiş, suv va 85 m2 xonadon uçun çiqindi xizmatini öz içiga oladi.

Qayd etilişiça, kommunal xizmatlar uçun dunyodagi eng qimmat 20 ta şaharning deyarli barçasi Yevropa qitasida joylaşgan. «Yigirmatalik»ka Yevropaga kirmagan ikkita şahargina kirgan.
Xöş, qaysi şaharlarda eng yuqori va eng past tölovlar bor? Yevrohududda bölmagan yirik şaharlar haqida nima deyiş mumkin?

Germaniya eng qimmat davlat

Umuman olganda, kommunal tölovlar Qohiradagi 24 yevrodan Myunxendagi 370 yevrogaça özgarib turadi. Yevropada bu borada eng arzon şahar Istanbul bölib, u yerda kommunal xizmatlar atigi 68 yevro turadi. Yevroittifoqda esa eng arzoni Xelsinki (115 yevro).
Uçinçi va törtinçi örinlarni Germaniyaning ikkita şahri (Berlin va Frankfurt) egallagan. Şunday qilib, Germaniya asosiy kommunal xarajatlar böyiça eng qimmat mamlakat bölib, jumladan, Frankfurt aholisi örtaça 339 yevro, Berlinda esa 333 yevro tölaydi.

Edinburg – ikkinçi

Edinburg asosiy kommunal xizmatlar qimmat bölgan Yevropadagi ikkinçi eng qimmat şahardir. U yerda şahar aholisi oyiga örtaça 346 yevro tölaydi. Buyuk Britaniyaning boşqa şaharlari ham yuqori narxlari bilan ajralib turadi. London yettinçi, Birmingem esa ön birinçi örinda. Londonda asosiy kommunal xizmatlar 295 yevro, Birmingemda esa 270 yevro turadi.
Eng qimmat şaharlar önligiga, şuningdek, Varşava – 327 yevro, Vena – 304 yevro, Praga – 286 yevro, Amsterdam – 275 yevro va Oslo – 271 yevro kiradi.
Yevropadan taşqari «yigirmatalik»ka kirgan ikkita şahar – Tel-Aviv (12-örin, 245 yevro) va Gonkong (19-örin, 211 yevro).

Eng arzon kommunal xizmatlar qayerda?

Istanbul (68 yevro) va Xelsinkidan (115 yevro) keyin eng arzon kommunal xizmatlar Budapeşt va Lissabonda (135 yevro), ulardan keyingi örinlarni Barselona (170 yevro) va Madrid (180 yevro) egallagan.

Şuningdek, Afina (197 yevro) va Kopengagendagi (182 yevro) örtaça asosiy kommunal tölovlari ham 200 yevrodan past. Italiyada kommunal xizmatlar narxi 200 yevro atrofida bölib, jumladan, Milanda 200 yevro va Rimda 202 yevro.
Umuman olganda, kommunal xizmatlar narxi Şimoliy va Ğarbiy Yevropada yuqori, Markaziy, Şarqiy va Janubiy Yevropaning bazi qismlarida kamroq.

San-Frantsisko AQŞning uşbu röyxatdagi eng qimmat şahri bölib, kommunal tölovlar yevroda 202 yevroni taşkil qiladi. Nyu-Yorkda esa örtaça 181 yevro.
Tokioda kommunal xizmatlar örtaça 151 yevro turadi. Torontoda ular 107 yevro, Pekinda esa atigi 52 yevro.

Oxirgi beş yilda kommunal xizmatlar qançaga oşdi?

Sönggi beş yil içida, 2020 yildan 2025 yilgaça, köplab Yevropa şaharlarida oylik asosiy kommunal xarajatlar sezilarli darajada oşdi. Röyxatda 176 foizlik ösiş bilan Stokgolm birinçi örinni egallagan bölsa, 133 foizlik ösiş bilan yana bir Skandinaviya şahri Oslo uçinçi örinda.

Yana bir qator şaharlar ham 90 foizdan ortiq ösişni boşdan keçirdi: Varşava (112 foiz), Bryussel (97 foiz), Birmingem (96 foiz) va Edinburg (93 foiz).

Nemis şaharlarida oylik asosiy kommunal tölovlar taxminan 50 foizga oşdi, şundoq ham bu yerda aholi Yevropadagi eng yuqori tölovlarni tölaydi.

Yevropada Kopengagen (-7 foiz) va Budapeşt (-6 foiz) bu davr mobaynida kommunal tölovlar yevroda pasaygan yagona ikkita şahardir.
Qaysi şaharlar iş haqi uluşi sifatida kommunal xizmatlarga köproq pul sarflaydi?
Asosiy kommunal xizmatlarga sarflangan örtaça mablağning iş haqlaridagi uluşi Yevrohududning turli joylarida turliça farq qiladi. Bu, masaln Jenevada atigi 3,2 foiz va Tsyurixda 3,3 foizdan Afinada 18,8 foiz hamda Varşavada 17,6 foizgaça kuzatiladi.

Barça şaharlar orasida kommunal xizmatlar uçun sof iş haqining eng past uluşi Monrealda (2,6 foiz) va eng yuqori körsatkiç Manilada (25,9 foiz) töğri keladi, bu yerda daromadning çorak qismidan köproği asosiy kommunal xizmatlarga sarflanadi.

Yevropada bu körsatkiç bir qator mamlakatlarda 9-10 foiz atrofida. Uşbu aktsiyalarga nafaqat kommunal xizmatlarning narxi, balki daromad darajasi ham tasir qiladi.
Yevropada 2025 yilda eng yuqori örtaça oylik sof iş haqi Şveytsariya şaharlarida qayd etilgan: Jenevada 7 307 yevro va Tsyurixda 7 127 yevro. Eng past örtaça iş haqi Istanbulda – 855 yevro, Afinada esa – 1 044 yevro.

Şuningdek, Şimoliy va Ğarbiy Yevropa şaharlari aholisi yuqori maoş oladi. Hisobotga köra, Lyuksemburg, Amsterdam, Kopengagen va Frankfurtda sof maoşlar 4000 yevrodan yuqori.
Euronews Business elektr narxlari haqidagi maqolalar çop etib, Yevropadagi elektr va gaz narxlari nega juda farq qilişini batafsil körib çiqadi. Buning sabablari energiya manbalari, narx strategiyasi, subsidiyalar va qöllab-quvvatlaş çoralari - bularning barçasi kommunal xizmatlar narxlarining şakllanişiga tasir qiladi. Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirişi ham Yevropadagi energiya narxiga sezilarli tasir körsatdi.