Mars sayyorasi yuzasida qadimiy dahşatli töqnaşuvlar izi topildi

Mars kraterlarida sayyora mavjudligining birinçi yuz million yilidagi halokatli töqnaşuvlardan qolgan ulkan materiya bölaklari mavjud. London Imperial kolleji olimlari şunday xulosaga kelişdi. Tadqiqot Science jurnalida çop etildi.

Tadqiqotçilar NASA Insight seysmometri malumotlaridan foydalangan va Mars mantiyasi toza, bir xil qatlam emas, balki katta va kiçik bölaklar aralaşmasi ekanligini aniqladilar. Undagi qadimiy parçalarning ölçamlari 4 kmga yetadi. 

Tadqiqot rahbari Konstantinos Çaralambousning sözlariga köra, bunday “çandiqlar” Mars yuzasini magma okeanlariga aylantirgan holda eritib yuborgan protoplanetlar bilan dahşatli töqnaşuvlar natijasida paydo bölgan. Eritma sovugan va kristallanganda mantiyada turli xil şakldagi kompozit bölaklari qolgan. 

Tektonik jarayonlar doimo qobiq va mantiyani aralaştirib yuboradigan Yerdan farqli ölaroq, Mars qattiq qobiq bilan "muhrlangan" edi, şuning uçun uning içki tuzilişi öşa qadimiy falokatlarning izlarini saqlab qolgan. 

"Biz bölaklarning xarakterli taqsimlanişini köramiz. Ajablanarlisi, 4,5 milliard yildan keyin ham buni körişimiz mumkin", - deydi professor Tom Payk. 

Mualliflarning fikriça, tadqiqot nafaqat Mars, balki sirti harakatsiz va qadimgi falokatlar izlarini yaşiradigan Venera va Merkuriy kabi boşqa toş sayyoralarning ham ötmişiga nazar taşlaş uçun imkoniyat beradi.