Iqlim özgarişlari: birinçi «qizil çiziq»dan ötdik

Yer iqlim özgarişining birinçi kritik çegarasidan ötdi. Science News jurnalida çop etilgan tadqiqotga köra, okeanlar isişi oqibatida iqlim özgarişining öziga xos markeri hisoblangan marjon riflari ommaviy nobud böldi, endi uşbu ekotizimlar bilan boğliq milliardga yaqin odamning hayoti xavf ostida.
Harorat oşişi 1,5°C darajasida çeklangan taqdirda ham, tropik suvlardagi marjonlar qayta tiklaniş qobiliyatini yöqotadi. Bu insoniyat duç kelgan eng jiddiy ekologik yöqotişlardan biridir, deyişmoqda olimlar.
Ekseter universiteti geografi Stiv Smit takidlaşiça, 2030 yilda harorat 1,5°C darajadan oşişi kutilmoqda. Şundan söng Yerning iqlim tizimi ortga qaytmas jarayonlar boşlanadigan zonaga kirişi mumkin. Uşbu «qaytmaslik nuqtalari» ekotizimlarda vayron qiluvçi zanjirli reaktsiyalarni keltirib çiqaradi.

Marjon riflarining ölimidan taşqari, boşqa tabiiy tizimlar — Amazonka örmonlari, Grenlandiya va Antarktida muz qatlamlari, şuningdek, Şimoliy Atlantika iqlimini tartibga soluvçi okean oqimlari ham kollaps yoqasida turibdi. Bunday özgarişlar sayyoramizning iqlim xaritasini tubdan özgartirib yuborişi mumkin, deb ogohlantirişmoqda olimlar.

Hisobot mualliflarining fikriça, hozirgi xalqaro çoralar tahdid kölami uçun yetarli emas. Metan va qora uglerod çiqindilarini kamaytiriş, şuningdek, barqaror işlab çiqariş zanjirlariga ötişni tezlaştiriş, jumladan, örmonlarni kesiş bilan boğliq mahsulotlardan voz keçiş taklif qilinmoqda.