Suriya armiyasi SDK nazoratidagi hududlarni egalladi
19-01-2026, 13:43
90 марта

Suriya armiyasi SDK nazoratidagi hududlarni egalladi
17 yanvar kuni Suriyaning muvaqqat hukumati qöşinlari Suriya Demokratik kuçlari (SDK) nazoratida bölgan, mamlakat şimoli-şarqidagi bir qator hududlar va muhim obektlarni egalladi. Bu haqda öz manbalariga tayanib, “Reuters” agentligi xabar berdi.Malum qilinişiça, ötiş davri askarlari Aleppo şahridan şarqda joylaşgan, ilgari kurd qurolli tuzilmalari nazoratida bölgan hududlarga kirib borgan va ularni egallagan.
Hukumat qöşinlari Aleppodan taxminan 50 kilometr uzoqlikda joylaşgan Dayr-Hafir şahriga kiraverişda köringan.
16 yanvar kuni Suriya demokratik kuçlari Furot daryosining şarqiy sohiliga çekinişini elon qilgan edi. Bunga AQŞ vakillari bilan ötkazilgan muzokaralar hamda ötiş davri prezidenti Ahmad aş-Şaraning kurd tiliga davlat tili maqomini beriş haqidagi vadasi sabab bölgan. Ötgan hafta Suriya Demokratik kuçlari va hukumat qöşinlari örtasida töqnaşuvlar yuz bergaç, AQŞ vaziyatga aralaşgan edi.
Suriya davlat axborot agentligi SANA Suriya armiyasi Dayr-Hafir şahri ustidan “töliq harbiy nazorat” örnatilganini malum qilgan. Bu Furotning ğarbiy qismidagi hududlarni mustahkamlaş böyiça ötkazilgan operatsiya doirasida amalga oşirilgan.
Fuqarolar hudud minalar va boşqa jangovar harakatlar oqibatlaridan töliq tozalanmagunça u yerga bormaslikka çaqirilgan. Hozirda uşbu hududlarda bölib turgan aholiga esa evakuatsiya qiliş tavsiya etilgan. Suriya hukumati malumotlariga köra, kamida 4 ming kişi haqiqatdan ham mazkur hududni tark etgan.
AQŞ tomonidan qöllab-quvvatlanayotgan SDK yetakçisi Mazlum Abdi döst davlatlar va vositaçilarning çaqiriqlariga javoban Suriya demokratik kuçlarini Furot daryosining şarqidagi qayta joylaştiriş hududlariga olib çiqişga rozi bölganini malum qilgan.
Qöşinlarni olib çiqiş boşlanişidan bir kun oldin, muvaqqat prezident aş-Şaraa kurd tiliga davlat tili maqomini beriş hamda Navrözni davlat bayrami sifatida elon qiliş haqidagi farmonni imzolagan.
Uşbu farmon Suriya 1946 yilda mustaqillikka erişganidan beri kurd xalqining huquqlarini birinçi marta rasmiy tan oliş bölgan. Hujjatda kurdlar Suriyaning eng muhim va ajralmas qismi ekani qayd etilgan, holbuki avvalgi tuzumlar davrida ular önlab yillar davomida kamsitilib kelgan.
Biroq, Suriyaning şimoliy va şimoli-şarqiy hududlarini nazorat qilayotgan SDK avtonomiyasi bilan markaziy hokimiyat örtasidagi kelişmovçiliklar hanuz saqlanib qolmoqda. Aş-Şaraning farmoniga javoban kurd rahbariyati bu hujjatni faqat birinçi qadam deb atagan va vaqtinçalik farmon xalq irodasini ifoda etuvçi doimiy konstitutsiya bilan mustahkamlanişi kerakligini takidlagan.
Har ikki tomon bir-birini kelişuv şartlarini buzişda ayblamoqda. Suriya armiyasi SDK ikki nafar harbiyni öldirganini davo qilsa, Suriya demokratik kuçlari hukumat qöşinlari kelişuvga zid ravişda pozitsiyalarga muddatidan avval kirib kelganini bildirmoqda.
Suriyaning şimoli va şimoli-şarqiy hududlari neft zaxiralariga boy hisoblanadi. Kurd kuçlari uşbu hududlar ustidan nazoratni fuqarolar uruşi hamda IŞIDga qarşi kuraş yillarida örnatgan edi.
2024 yil dekabr oyida Başar Asad hokimiyatdan ağdarilganidan söng yangi prezident Aş-Şara Suriya Demokratik kuçlari qurolli tuzilmalari va boşqaruv organlarini Suriya davlat tuzilmalariga integratsiya qiliş niyatini bildirgan. 2025 yil mart oyida Suriya Demokratik kuçlari va ötiş davri hukumati örtasida tegişli kelişuv imzolangan edi. Biroq, oradan qariyb bir yil ötganiga qaramay, bu kelişuv hanuz töliq bajarilmagan va tomonlar özaro bir-birini kelişuvni buzişda ayblaşda davom etmoqda.
Bugun, 19 yanvar kuni tarqalga xabarlarga köra, Suriya muvaqqat hukumati kurdlar boşçiligidagi Suriya demokratik kuçlari bilan butun mamlakat böylab darhol öt oçişni töxtatiş kelişuviga erişilganini elon qilgan va şu orqali mamlakat ustidan deyarli töliq nazoratni qölga olgan.
Mazkur sulh deyarli ikki hafta davom etgan janglarga yakun yasaydi hamda 14 banddan iborat kengroq kelişuvning bir qismi hisoblanadi. Uşbu kelişuv Suriya demokratik kuçlarini Suriya armiyasi va davlat institutlariga integratsiya qilişni nazarda tutadi.
Damaşqda nutq sözlagan Suriya muvaqqat prezidenti Ahmad aş-Şara kelişuv mamlakat davlat institutlariga uçta şarqiy va şimoliy viloyatlar – Hasaka, Dayr-az-Zor va Raqqa ustidan nazoratni qayta tiklaş imkonini berişini malum qildi.
Bu bayonot aş-Şaraning Damaşqda AQŞning Suriya böyiça maxsus vakili Tom Barrak bilan uçraşuvidan söng elon qilindi. Barrak kelişuvni yagona Suriya sari taşlangan qadam sifatida yuqori baholagan.
Kutilişiça, Suriya demokratik kuçlari qömondoni Mazlum Abdi ham uşbu uçraşuvda iştirok etişi kerak edi, biroq uning taşrifi qoldirilgan. Aş-Şara va Abdi tomonidan imzolangan kelişuvga muvofiq, Suriya hukumati fuqarolik muassasalari, çegara ötiş punktlari hamda neft-gaz konlarini boşqarişni öz zimmasiga oladi.
Suriya demokratik kuçlarining harbiy xizmatçilari va xavfsizlik xodimlari Suriya mudofaa va içki işlar vazirliklari tarkibiga kiritiladi, Damaşq esa qamoqxonalar va hibs lagerlari uçun masuliyatni öz zimmasiga oladi. Mazkur lagerlarda IŞID guruhi tarkibida bölgan ön minglab xorijiy jangçilar hamda ularning oila azolari saqlanmoqda.