USD: 12,004 söm ▲ EUR: 13,156 söm ▼ RUB: 147 söm ▲ GBP: 15,721 söm ▼ CNY: 1,797 söm ▲ KZT: 26 söm ▼ TRY: 237 söm ▲ AED: 3,268 söm ▲ USD: 12,004 söm ▲ EUR: 13,156 söm ▼ RUB: 147 söm ▲ GBP: 15,721 söm ▼ CNY: 1,797 söm ▲ KZT: 26 söm ▼ TRY: 237 söm ▲ AED: 3,268 söm ▲

Saytdan izlash

Maxfiylik siyosati

Saytimizdan foydalanishda sizga eng yaxshi tajribani taqdim etish uchun biz cookie-fayllardan foydalanamiz. Saytimizdan foydalanishda davom etish orqali siz Maxfiylik siyosati va Foydalanish shartlari ga rozilik bildirgan bo‘lasiz.

Asteroid zarbalari izi: Yerdagi 12 ta eng yirik krater

75 марта
Asteroid zarbalari izi: Yerdagi 12 ta eng yirik krater

Asteroidning bittagina zarbasi sayyora qiyofasini tubdan özgartirib yuborişi mumkin, Yer tarixi bir neçta haqiqatan ham fojiaviy töqnaşuvlarning izlarini saqlab qolgan.

Foto: Stockpile
Earth Impact Database malumotlari asosida Visual Capitalist portali mutaxassislari tayyorlagan yangi infografika sayyoradagi tasdiqlangan 12 ta eng yirik zarba kraterini körsatadi — qadimgi, ulkan zarbalar natijasida hosil bölgan gigant havzalardan tortib, nisbatan yaqin davrdagi töqnaşuv izlarigaça.

Ölçami böyiça birinçi örinda Janubiy Afrikadagi Vredefort krateri turadi — uning diametri 160 kilometrga yetadi. Biroq u ikki milliard yildan ortiq oldin hosil bölgan va şu vaqt içida kuçli eroziyaga uçragan. Hajmi böyiça ikkinçi — Meksikadagi Çiksulub krateri ança yaxşi saqlangan va dinozavrlarning köpçiligini yöq qilgan bor—paleogen davri ommaviy qirilişidagi roli bilan keng tanilgan.

Qiziği şundaki, kraterning kattaroq bölişi har doim ham oqibatlar köproq vayronkor bölganini anglatmaydi. Olimlar takidlaşiça, asteroidning tezligi, tuşiş burçagi va tarkibi ham kam bölmagan ahamiyatga ega. Taxminlarga köra, Çiksulub kraterini hosil qilgan jism 100 million megatonnadan ortiq trotilga teng energiya ajratgan va bu global yonğinlar hamda tsunamiga sabab bölgan.
Şu bilan birga, Morokveng yoki Sadberi kabi öta qadimgi zarbalar miqyosi jihatidan öxşaş bölgan, ammo ular murakkab hayot şakllari paydo bölişidan ança oldin sodir bölgani uçun, malum ommaviy qirilişlarga olib kelmagan.
Foto: Visual Capitalist / Julie Peasley
Ayrim kraterlar, masalan Kanadadagi Ontario provintsiyasida joylaşgan Sadberi krateri, öziga xos geologik tuzilmalar va qimmatli foydali qazilmalar konlarini qoldirgan. Sadberi havzasi hozir ham nikel va misga boy bölgani uçun dunyodagi iqtisodiy jihatdan eng ahamiyatli konçilik mintaqalaridan biri hisoblanadi.

Boşqalari esa, Janubiy Afrikadagi Morokveng krateri kabi, hatto meteoritning özidan bölaklarni ham saqlab qolgan — ular Yer yuzasidan bir neça kilometr çuqurlikda topilgan.


Изоҳ қолдириш

Мавзуга алоқадор: