Şifoxonalar uçun 10 yillik reja: tibbiyot tizimida nimalar özgaradi va Xorazm uçun nimani anglatadi
26-oktabr kuni Prezident Şavkat Mirziyoyevga tibbiyot infratuzilmasini 2036-yilgaça yagona master-reja asosida rivojlantiriş va sohada xususiy sektor iştirokini kengaytiriş böyiça takliflar taqdim etildi. Reja har bir hududda qaysi şifoxona saqlanib qolişi, qaysilari birlaştirilişi va qayerda yangi muassasa qurilişini belgilaşi kerak — bu esa barça viloyatlar, jumladan, Xorazm aholisining tibbiy yordamdan foydalaniş şaroitiga bevosita taalluqli.
Kontekst: nega yagona reja kerak böldi
Gazeta.uz yozişiça, taqdimotda ayrim hududlarda tibbiy xizmatlar tarqoq joylaşgani, koyka örinlari notekis taqsimlangani hamda eski binolar va uskunalar yordam sifatiga ta'sir qilayotgani qayd etilgan. Rejaga köra, hududlar böyiça hujjatlar aholi soni va uning ösiş prognozi, tibbiy xizmatlarga ehtiyoj, muassasalar quvvati hamda bemor şifoxonaga yetib boriş uçun sarflaydigan vaqt hisobga olingan holda tayyorlanadi. Investitsiya dasturlari ham aynan şu rejalar asosida şakllantirilişi aytilgan. Eslatib ötiş kerak, may oyida imzolangan va President.uz saytida e'lon qilingan farmonda 2030-yilgaça tibbiy xizmatlarda xususiy sektor uluşini 30 foizga yetkaziş maqsadi belgilangan, 1-iyuldan esa xususiy klinikalarga davlat tibbiy suğurtasi hisobidan bemorlarni davolaşga ruxsat berilgan.
Raqamlar va faktlar
Kun.uz va Gazeta.uz ma'lumotiga köra, rejalaştirişdan oldin 10 ta hududda ötkazilgan xatlovda soğliqni saqlaşga oid 3 499 ta obyekt aniqlangan. Bu Kadastr agentligi ma'lumotlaridagidan 494 taga köp. Barça hududlarda xatlovni yakunlaş, har bir obyekt uçun elektron pasport yaratiş va yagona raqamli reestr şakllantiriş taklif qilingan.
Misol sifatida Samarqand viloyati keltirilgan: aholining 80 foizi tumanlarda yaşaydi, biroq koyka örinlarining atigi 41,7 foizi tumanlarga töğri keladi. Master-reja bu uluşni 67 foizga yetkaziş va 2030-yilgaça Urgut, Kattaqörğon va Pastdarğom tumanlarida jami 1 500 ta yangi örin yaratişni möljallaydi.
Tizim poğonali böladi: murakkab va yuqori texnologik xizmatlar tayanç markazlarda jamlanadi, tumanlarda esa asosiy va şoşilinç yordam saqlanadi. Qişloq va çekka aholi punktlari uçun şahardan alohida xizmat standartlari belgilanadi.
Xususiy sektor böyiça Spot.uz xabar berişiça, davlat muassasalari gemodializ, laboratoriya, taşxis xizmatlari va tibbiy uskunalarga texnik xizmat körsatişni xususiy kompaniyalardan sotib olişi mumkin. Bunda uskunani xususiy hamkor öz hisobidan olib keladi. Şartnomalar bir yil emas, beş yilgaça muddatga tuzilişi, yagona tender hujjatlari va elektron xarid tizimi joriy etilişi taklif qilingan. Naşr ma'lumotiga köra, davlat rahbari takliflarni puxta işlab çiqiş va bosqiçma-bosqiç joriy etiş böyiça topşiriq bergan.
Şu kunlarda e'lon qilingan yana bir yangilik — birlamçi tibbiy yordamning yangi modeli. Spot.uz ma'lumotiga köra, u 28 ta tumanda sinovdan ötkazilgan, qariyb 7 million kişi oilaviy şifokorlarga biriktirilgan, ambulator bemorlarga 69 turdagi dori bepul berilmoqda. Kelasi yildan model yana 100 ta tumanda joriy etilişi rejalaştirilgan.
Turli qaraşlar
Rasmiylar islohotni bosqiçma-bosqiç amalga oşiriş tarafdori. Soğliqni saqlaş vazirining örinbosari Şerzod Muhamedov iyun oyida parlamentda rivojlangan davlatlar suğurtaga asoslangan tizimga 10–20 yil davomida ötganini aytgan
Deputatlar esa hududlardagi muammolarga urğu bergan. Iyun oyidagi muhokamada deputat Zuhriddin Mavlonov hududlardan saylovçilar eng köp dori ta'minoti va xaridlar yuzasidan murojaat qilayotganini ma'lum qilgan.
Mutaxassislar ham şartlarga e'tibor qaratadi. Jarroh Xasan Jafarov 2025-yilda Kursiv Media naşriga bergan izohida hududiy şifoxonalar köpinça töliq jihozlanmaganini, raqamlaştiriş va malakali kadrlarsiz yangi tizimni barça hududlarda bir xil qöllaş qiyinligini aytgan. Jahon soğliqni saqlaş taşkiloti ham raqamli infratuzilma zaifligini asosiy tösiqlardan biri sifatida körsatgan. Şu naşrda gapirgan 72 yoşli fuqaro Nuriddin Ibrohimov esa köplab muassasalarda hali ham qoğoz kartalardan foydalanilayotganini qayd etgan.
Xorazm aholisiga amaliy ta'siri
Xorazm viloyati statistika boşqarmasining 2023-yil yakunlari böyiça ma'lumotiga köra, viloyatda 75 ta şifoxona, qariyb 8 ming koyka örni va 5,7 ming nafarga yaqin şifokor bor. Şifokorlarning 2 867 nafari, ya'ni deyarli yarmi Urganç şahrida işlaydi. Master-rejaning asosiy mezonlaridan biri — aholining tumanlarda yordam olişi va masofa — aynan şunday taqsimotni baholaşga qaratilgan.
Agar autsorsing modeli joriy etilsa, Urganç, Xiva va tumanlardagi davlat muassasalarida gemodializ hamda laboratoriya xizmatlari xususiy hamkorlar orqali körsatilişi mumkin. asdr.gov.uz saytida avgustda e'lon qilingan "Xorazm — 2030" strategiyasida viloyat şifoxonalarini töliq raqamlaştiriş va örtaça umr körişini 78 yoşga yetkaziş vazifalari belgilangan.
Oçiq qolgan savollar
Xorazm uçun alohida master-reja va uning raqamlari hozirça e'lon qilinmagan. Qaysi şifoxonalar birlaştirilişi, yangi örinlar qaysi tumanlarga töğri kelişi, birlamçi tibbiy yordamning yangi modeli kelasi yili viloyatning qaysi tumanlariga yetib kelişi ma'lum emas. Şuningdek, autsorsingga berilgan xizmatlar narxi va sifati qanday nazorat qilinişi, bemor uçun xizmat bepul qoladimi — bu böyiça batafsil tartib hali taqdim etilmagan.
Xulosa
Rasmiylar 2036-yilgaça barça hududlar uçun ehtiyojga asoslangan tibbiyot infratuzilmasi rejasini, xususiy sektor bilan uzoq muddatli hamkorlikni va birlamçi yordamning yangi modelini kengaytirişni rejalaştirmoqda. Taqdimotda keltirilgan raqamlar koyka örinlari va muassasalar joylaşuvidagi notekislikni körsatadi. Mutaxassislar va deputatlar esa natija kadrlar, jihozlar, raqamlaştiriş va dori ta'minotiga boğliqligini ta'kidlamoqda. Hududlar böyiça aniq rejalar e'lon qilingaç, Xorazmda nimalar özgarişi aniqroq böladi.
#XorazmBugun #Tahlil #Tibbiyot #SoğliqniSaqlaş #MasterReja #Xorazm #Urganç
