Markaziy Osiyoda blekaut. Nima böldi?

Avvalroq, Markaziy Osiyo yagona energetika tizimida avariyali holat yuzaga kelgani, oqibatda Özbekiston, xususan, Surxondaryo viloyati va qöşni davlatlarning elektr taminotida uzilişlar kuzatilgani haqida xabar berilgan edi. Uşbu holatdan söng Surxondaryoda elektr taminoti töliq tiklandi. Bu haqda Energetika vazirligi xabar berdi.

Vazirlikka köra, yirik energetika tizimlarida ayrim elektr stantsiyalari yoki elektr uzatiş tarmoqlarining avariyaviy öçişi oqibatida tizimdagi işlab çiqariş va istemol örtasidagi muvozanat buzilişi, xususan, elektr çastotasining pasayişi yuzaga kelişi mumkin. Bunday vaziyatda zarur çoralar öz vaqtida körilmasa, avariya bir hududdan boşqa hududlarga tarqalib, keng kölamli uzilişlarga, hatto tizimli avariya – blekautga olib kelişi mumkin. Şunday holatlarda avariyaga qarşi avtomatika tizimlari energotizimni himoya qilişda muhim hisoblanadi. 

“Özbekiston milliy elektr tarmoqlari” kompaniyasining elektr tarmoqlari va podstantsiyalarida avariyaga qarşi avtomatika tizimlarining öz vaqtida, töliq va töğri işlaşi natijasida avariyaning respublika energotizimida kengayib ketişining oldi olingan.

“Bundan taşqari, energotizimda avariya oqibatida qisqa vaqt içida yöqolgan quvvatning örnini töldirişda energiya saqlaş tizimlaridagi (BESS) zaxira energiyani tarmoqqa tezkor uzatiş muhim rol öynadi. Jumladan, energiya saqlaş tizimlari zarur paytda energiyani tarmoqqa juda qisqa vaqt içida beriş imkonini taminladi. Bu esa tizimdagi quvvat muvozanatini tiklaş va çastotaning keskin pasayişining oldini olişga xizmat qildi”, deyiladi xabarda.

Bildirilişiça, agar yöqolgan quvvatni faqat elektr stantsiyalarni işga tuşiriş orqali qoplaşga töğri kelganida, bu jarayon köproq vaqt talab qilgan bölar edi. Şu nuqtai nazardan, energotizimda energiya saqlaş texnologiyalarining joriy etilişi nafaqat elektr energiyasini saqlaş, balki avariyaviy holatlarda tizim barqarorligini taminlaş vositasi sifatida ham muhim ahamiyatga ega ekanligini körsatdi.

Surxondaryo viloyatining elektr taminoti asosan ikkita 500 kV kuçlanişli elektr uzatiş tarmoği orqali taminlanadi. Ularning biri qöşni davlat hududidan, ikkinçisi esa Qaşqadaryo viloyati hududidan elektr energiyasini yetkazib beradi.

Avariya vaqtida uşbu ikki tarmoqdan birida rejali tamirlaş işlari olib borilayotgan bölgan. Şu sababli qöşni davlat tomonidan elektr energiyasi keladigan tarmoqda uziliş yuzaga kelişi viloyat elektr taminotini qisqa vaqt içida töliq qayta tiklaş imkonini çeklagan.

Olib borilgan tezkor çoralar natijasida rejali tamirlaşda bölgan 500 kVli elektr uzatiş tarmoği xavfsizlik talablariga muvofiq işga tayyor holatga keltirilib, qayta işga tuşirilgan. Buning natijasida Surxondaryo viloyatida elektr taminoti bosqiçma-bosqiç töliq tiklangan.