Markaziy Osiyo davlatlari yadroviy qurol böyiça qöşma bayonot elon qildi
Markaziy Osiyo davlatlari Yaqin Şarqda yadroviy quroldan xoli hudud taşkil etiş tarafdori ekanini bildirdi. Bu haqda Qozoğiston Taşqi işlar vazirligining keça, 8 sentyabr kuni elon qilgan qöşma bayonotida malum qilindi.
Bayonot Markaziy Osiyoda yadroviy quroldan xoli hudud taşkil etiş töğrisidagi şartnoma imzolanganining 20 yilligi munosabati bilan elon qilingan. Unda Qozoğiston, Qirğiziston, Tojikiston, Turkmaniston va Özbekistonning yadroviy qurolsizlaniş hamda yadroviy qurollarning tarqalişiga yöl qöymaslik borasidagi pozitsiyasi bayon etilgan.
Şuningdek, yadroviy qurollardan foydalaniş yoki ularni sinovdan ötkaziş insoniyat uçun halokatli oqibatlarga olib kelişini takidlagan. Markaziy Osiyo davlatlari Taşqi işlar vazirlarining fikriça, yadroviy quroldan xoli hududlar taşkil etiş yadroviy qurollarning tarqalişining oldini oliş va global yadroviy qurolsizlaniş jarayonini kuçaytirişning samarali vositalaridan biridir.
Bundan taşqari, qöşma bayonotda Yadro qurolini tarqatmaslik töğrisidagi şartnoma xalqaro yadroviy xavfsizlik tizimining asosiy huquqiy poydevorlaridan biri ekani qayd etilgan.
Taşqi işlar vazirlari yadroviy qurolsizlaniş böyiça sezilarli yutuqlarga erişilmayotganidan jiddiy xavotir bildirgan. Şuningdek, qurol-yaroğ nazorati sohasidagi muhim kelişuvlarning bekor qilinayotgani va yadroviy arsenallarni modernizatsiya qiliş tendentsiyasi xavotirli ekani takidlangan.
Şu sababli ular yadroviy qurollaniş poygasining oldini oliş uçun yangi va tekşirilişi mumkin bölgan qurol-yaroğ nazorati mexanizmlarini zudlik bilan işlab çiqişga çaqirgan.
Bayonotda Atom energiyasi böyiça xalqaro agentlikning yadroviy dasturlar ustidan kafolatlar va monitoring mexanizmlarini amalga oşirişdagi faoliyati ham qöllab-quvvatlangan. Vazirlar yadroviy energiyadan tinç maqsadlarda foydalaniş böyiça xalqaro hamkorlikni rivojlantiriş muhimligini qayd etgan.
Markaziy Osiyo davlatlari, şuningdek, Yadroviy sinovlarni har tomonlama taqiqlaş töğrisidagi şartnomaning imkon qadar tezroq kuçga kirişini qöllab-quvvatlagan. Ular yadroviy sinovlarga qarşi xalqaro meyorni saqlab qoliş va uni yanada mustahkamlaş zarurligini takidlagan.
Malumot uçun, Markaziy Osiyoda yadroviy quroldan xoli hudud taşkil etiş töğrisidagi şartnoma ğoyasi dastlab Özbekiston tomonidan 1993 yil sentyabr oyida BMT Boş Assambleyasining 48-sessiyasida ilgari surilgan. 2006 yil 8 sentyabr kuni esa Qozoğiston, Qirğiziston, Tojikiston, Turkmaniston va Özbekiston Semipalatinsk şahrida Markaziy Osiyoni yadroviy quroldan xoli hududga aylantiriş töğrisidagi şartnomani imzolagan.