Ҳурмуз бўғозидаги қарама-қаршилик: Эрон тактикаси АҚШ учун янги синов

Ҳурмуз бўғозидаги вазият тобора кескин тус ола бошлади. Германиянинг Welt нашри таҳлилига кўра, АҚШнинг Эрон нефть экспортини чеклашга қаратилган ҳаракатлари амалда кутилганидек самара бермаяпти.

Асосий муаммолардан бири — Эроннинг кенг қамровли “соя флоти”дир. Турли баҳолашларга кўра, 500 га яқин танкердан иборат ушбу флот орқали Теҳрон санкцияларни четлаб ўтишга ҳаракат қилмоқда. Уларнинг умумий сиғими юзлаб миллион баррелга етиши мумкин. Энг катта қийинчилик эса — бу кемаларнинг транспондерларни ўчириб, очиқ денгизда “йўқолиб” қолишидир. Натижада уларни кузатиш ва назорат қилиш техник жиҳатдан анча мураккаблашади.

Яқинда кузатилган ҳолат буни яна бир бор тасдиқлади: “Дорена” танкери фақат Ҳиндистон соҳиллари яқинида, Ҳурмуз бўғозидан юзлаб мил узоқликда АҚШ эсминци томонидан тўхтатилди. Бу эса блокадани амалга ошириш қанчалик қийин ва ресурс талаб қиладиган жараён эканини кўрсатади.

Ҳарбий жиҳатдан эса Эрон анъанавий ёндашувдан четга чиққан. Ислом инқилоби қўриқчилари корпуси кичик, тезюрар катерлар орқали ҳаракат қилмоқда. Улар соҳил бўйлаб яширин жойларда сақланади ва кутилмаганда ҳужум қилиб, зудлик билан чекиниш имконига эга. Бу катерлар йирик ҳарбий кемаларга қарши тўғридан-тўғри рақобат қила олмасада, фуқаролик кемаларига қарши амалиётларда самарадор воситага айланган.

Эроннинг асосий мақсади ҳарбий устунлик эмас, балки психологик таъсир ўтказишдир, дейди мутахассислар. Чунки ҳатто якка ҳолдаги ҳужумлар ҳам денгиз йўлларини хавфли кўрсатиб, суғурта харажатларини оширади ва глобал нефть нархларига таъсир кўрсатади.

Умуман олганда, Ҳурмуз бўғозидаги вазият энди фақат ҳарбий эмас, балки иқтисодий ва психологик курашга айланиб бормоқда. Блокаданинг келгуси тақдири Эроннинг иқтисодий чидамлилиги ва Ғарб давлатларининг энергия бозоридаги босимга қай даражада тайёр эканига боғлиқ бўлиб қолмоқда.