Афғонистонда ҳар соатда бир она вафот этади — ЖССТ

Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти (ЖССТ) Афғонистондаги вазият бўйича ҳисобот эълон қилди. Унга кўра, мамлакатда ҳар соатда бир нафар она олдини олиш мумкин бўлган асоратлар туфайли ҳаётдан кўз юммоқда.

5 май — Халқаро акушерлар кунига бағишланган баёнотда айтилишича, Афғонистонда оналар ўлими кўрсаткичи ҳамон дунёдаги энг юқори даражада қолмоқда. Ҳар 100 минг тирик туғуруққа 521 та ўлим ҳолати тўғри келади.

Ўлимга, асосан, даволаш мумкин бўлган ҳолатлар сабаб бўлмоқда. Буларга қон кетиши, гипертензия (қон босими ошиши), инфекциялар ва туғуруқ жараёнининг қийин кечиши каби ҳолатлар киради. ЖССТнинг қайд этишича, юқоридаги ҳолатлардан яшаб қолган аёлларда ҳам саломатлик билан боғлиқ узоқ муддатли ва оғир оқибатлар сақланиб қолади.
Ижобий ўзгаришлар
2000 йилларнинг охиридан бошлаб мамлакатда аёллар ва болалар саломатлиги борасида маълум силжишлар кузатилган. Жумладан, туғуруққача бўлган тиббий ёрдам қамрови 31 фоиздан 76 фоизга етган. Малакали мутахассислар иштирокидаги туғуруқлар улуши 24 фоиздан 67 фоизга ошган.
Болалар ўлими кўрсаткичи сезиларли камайди, хусусан, 2000 йилда ҳар 1000 нафар чақалоқдан 129 нафари вафот этган. 2023 йилга келиб бу рақам 56 нафарни ташкил этди. Бироқ ЖССТ ушбу ижобий ўзгаришлар ҳамма жойда бир хил эмаслигини таъкидламоқда. Қишлоқ ва хизмат кўрсатиш даражаси паст ҳудудлардаги аёллар ҳамон катта хавф остида қолмоқда.
Энг оғир асоратлардан бири — акушерлик фистуласи (туғруқ оқмаси) бўлиб, у узоқ давом этган қийин туғуруқлар оқибатида юзага келади. Бу ҳолат сурункали касалликларга ва ижтимоий яккаланишга сабаб бўлади. Кўп аёллар ихтисослашган ёрдамдан бехабар ёки ундан фойдалана олмайди.
Муаммони ҳал қилиш учун ЖССТ Ислом тараққиёт банки кўмагида хизматлар кўламини кенгайтирмоқда:
1. Кобул ва Қандаҳорда иккита фистула даволаш маркази очилди. У ерда жарроҳлик амалиёти ва реабилитация хизматлари кўрсатилади.
2. Дастур доирасида 300 нафар аёлга бевосита ёрдам берилади. Шунингдек, 300 минг нафар репродуктив ёшдаги аёл ва қизларга билвосита фойдаси тегади.
3. Оналар ва чақалоқларга ёрдам кўрсатишни яхшилаш учун 977 нафардан ортиқ тиббиёт ходими қайта тайёрланди.
Халқаро ёрдам зарур

“Ҳеч бир аёл ҳомиладорлик ва туғуруқ пайтида тиббий ёрдамсиз қолмаслиги керак”, дейди ЖССТнинг Афғонистондаги вакили Эдвин Сениза Салвадор.

Ҳозирда Афғонистон соғлиқни сақлаш тизими маблағ етишмовчилиги, инфратузилма чекловлари ва бошқа тўсиқларга дуч келмоқда. Ёрдам гуруҳлари халқаро қўллов тўхтаса, эришилган натижалар бой берилиши мумкинлигидан огоҳлантирмоқда.