Germaniyalik olimlar eng yuqori energiyali “toza” yonilği yaratib, ekologik raketa qurişni rejalaştirmoqda
5-08-2025, 06:24
89 марта
Germaniyalik olimlar eng yuqori energiyali “toza” yonilği yaratib, ekologik raketa qurişni rejalaştirmoqdaGermaniyaning Gissen universiteti professori Piter Şrayner boşçiligidagi xalqaro kimyogarlar jamoasi ilk bor olti azot atomidan taşkil topgan barqaror geksaazot (N6) molekulasini olişga muvaffaq böldi. Tadqiqot natijalari Nature jurnalida elon qilindi.
Mutaxassislarning takidlaşiça, uşbu modda inson tomonidan yaratilgan eng yuqori energiya siğimiga ega modda hisoblanib, ekologik toza raketa yonilğisi uçun asos bölişi mumkin.
Tadqiqot jarayonida sof geksaazot minus 196 daraja haroratda yupqa parda körinişida sintez qilindi.
“Biz metan yonilğisidagi Ilon Mask dvigatellari singari SO2 çiqarmaydigan, balki faqat azot ajratib çiqaradigan toza raketa yaratişni maqsad qilganmiz”, dedi professor Şrayner.
Olimlar xavfsizlik nuqtai nazaridan hozirça portlaş sinovlarini ötkazmagan, ammo Drezdendagi sinov uskunalariga ega mutaxassislar bilan hamkorlik yölga qöyilgan.
“Etarli mablağ bölsa, 3-5 yil içida sinov uçun raketa quriş mumkin. Buning uçun köplab muhandislik masalalarini hal qiliş kerak”, dedi professor.
Teoriya jihatdan N6 ni harbiy maqsadlarda ham qöllaş mumkin, ammo hozirça heç qanday mudofaa taşkilotidan taklif kelib tuşmagan. Texnologiyaning asosiy afzalligi — uglerod izi yöqligi: modda parçalanganda faqat azot ajralib çiqadi.