3 kundan söng dunyodagi yadroviy qurollar nazoratsiz qoladi
2-02-2026, 16:10
942 марта

3 kundan söng dunyodagi yadroviy qurollar nazoratsiz qoladi
Uç kundan keyin Strategik hujumkor qurollarni qisqartiriş töğrisidagi şartnomaning (SNV-3) amal qiliş muddati yakuniga yetadi. Bu AQŞ va Rossiya tasarrufidagi joylaştirilgan yadroviy kallaklar sonini çeklab kelgan, huquqiy jihatdan majburiy bölgan sönggi kelişuv hisoblanadi. Uning örnini bosadigan yangi şartnoma esa hozirça mavjud emas. Bu haqda “Financial Times” xabar berdi.Naşrning yozişiça, joriy yilning 5 fevralidan keyin nafaqat miqdoriy çeklovlar, balki nazorat mexanizmlari, jumladan, özaro inspektsiyalar va muntazam malumot almaşinuvi ham töxtaydi. Natijada dunyodagi eng yirik yadroviy davlatlar örtasida strategik qurollar böyiça amalda bölgan birorta ham kelişuv qolmaydi.
Karnegi jamğarmasining yadroviy siyosat dasturi hamraisi Jeyms Aktonning fikriça, dunyo yangi qurollaniş poygasiga kirib bormoqda. Uning aytişiça, yaqin kelajakda qurollarni çeklaş böyiça yangi şartnoma tuzilişi ehtimoli nihoyatda past.
AQŞning SNV-3 böyiça sobiq boş muzokaraçisi Rouz Gettemyuller Rossiya Prezidenti Vladimir Putinning şartnoma parametrlariga ixtiyoriy rioya qiliş haqidagi taklifi töliq, huquqiy jihatdan majburiy mexanizmning örnini bosa olmasligini bildirgan. Uning bahosiga köra, arsenallar kengaytiriladigan bölsa, Rossiya mavjud taşuvçilar orqali kallaklar sonini tezroq oşiriş imkoniyatiga ega, bu esa AQŞni nisbatan noqulay holatga solib qöyişi mumkin.
Mutaxassislar SNV-3 muddati tugaşi yadroviy arsenallarning darhol oşişini anglatmasligini aytmoqda. Biroq, huquqiy çeklovlar va şaffoflikning yöqligi strategik xatolar xavfini kuçaytiradi hamda yadroviy qurollarni tarqatmaslik böyiça global rejimni zaiflaştiradi.