Koinotdagi eng “oçköz” qora tuynuklarning “emişi” tugamoqda – tadqiqot

8000 ta koinot “maxluqlari” ustida ötkazilgan tadqiqot şuni körsatdiki, koinotdagi eng “oçköz” qora tuynuklar “ozuqa” yetişmovçiligini boşdan keçirmoqda. Bu haqda “LiveScience” xabar berdi.

Qayd etilişiça, köp yillar davomida astronomlarni bir savol qiynab kelardi: nima uçun koinotdagi eng katta qora tuynuklar sönggi 10 milliard yil içida sekinroq ösgan? Endilikda yangi tadqiqot uşbu astrofizik jumboqqa ehtimoliy yeçim taklif qilmoqda: ularga gaz yetişmayapti.

Öta bahaybat qora tuynuklar (ÖBQT) ulkan gravitatsion “yutiş” qobiliyatiga ega bölib, bu ularga Katta portlaşdan keyingi dastlabki bir neça milliard yil içida hayratlanarli darajada tez suratlar bilan Quyoş massasidan millionlab yoki milliardlab marta kattaroq massagaça ösiş imkonini bergan. Biroq Koinot hozirgi yoşining törtdan bir qismidan kamroq bölgan “kosmik tuş” (cosmic noon) deb ataladigan davrdan boşlab, ÖBQTning ösişi sekinlaşdi.
Şuningdek, Bryussel universiteti va Massaçusets texnologiya instituti (MIT) olimlari Koinotda modda qanday paydo bölganligi haqida yangi gipotezani ilgari surmoqda. Ularning fikriça, Katta portlaşdan keyingi ilk lahzalarda mikroskopik qora tuynuklarning portlaşi asosiy rol öynagan bölişi mumkin. Gap “birlamçi qora tuynuklar” – Koinot tuğilişining dastlabki lahzalarida plazmaning öta ziç joylaridan hosil bölgan bölişi mumkin deb taxmin qilinadigan gipotetik obektlar haqida ketmoqda. Yulduzlar portlaşi natijasida hosil böladigan qora tuynuklardan farqli ölaroq, birlamçi qora tuynuklar turli xil ölçamlarga ega, hatto mikroskopik bölişi ham mumkin edi.