Özbekiston taşqi qarzi 82 milliard dollardan oşdi: asosiy raqamlar va tahlil

2026 yil boşiga kelib, Özbekistonning umumiy taşqi qarzi 82,2 milliard dollarga yetdi. Bu haqda Özbekiston Markaziy banki malum qildi.

Sönggi bir yil içida taşqi qarz hajmi 18,1 milliard dollarga yoki 28 foizga oşgani qayd etilmoqda. Asosiy ösiş esa korporativ sektor hisobiga töğri kelgan.

 Qarz tarkibi: davlat va korporativ uluş
Jami taşqi qarz quyidagiça taqsimlangan:
— 40,5 mlrd dollar — davlat qarzi
— 41,7 mlrd dollar — banklar va korxonalar (korporativ qarzlar)
Mutaxassislarga köra, korporativ qarzlar ösişi ança yuqori suratda keçgan:
— davlat qarzi: +6,6 mlrd dollar (+19,4%)
— korporativ qarz: +11,5 mlrd dollar (+36,3%)
Markaziy bank rasmiylari korporativ qarzlar böyiça davlat majburiyati yöqligini takidladi. Yani korxonalar olgan qarzlarini özlari qaytarişi kerak.

YaIMga nisbatan qarz körsatkiçlari
2026 yil 1 yanvar holatiga:
— davlat taşqi qarzi — YaIMga nisbatan 27,5%
— korporativ taşqi qarz — 28,4%
Davlat qarzi uluşi biroz kamaygan bölsa, korporativ qarz uluşi aksinça ösgan.

Korporativ qarzlar qayerdan jalb qilinmoqda?
Markaziy bank malumotiga köra:
— 6,5 mlrd dollar — xorijiy investorlardan töğridan-töğri investitsiyalar
— 7,3 mlrd dollar — xalqaro obligatsiyalar orqali
— qolgan qismi — xususiy sektor va banklar tomonidan jalb qilingan kreditlar
Bu mablağlar asosan biznesni kengaytiriş va investitsiya loyihalarini moliyalaştirişga yönaltirilgan.

 Davlat qarzi kimlardan olingan?
Jahon banki — 8,95 mlrd dollar
Osiyo taraqqiyot banki — 8,35 mlrd dollar
Şuningdek:
— xorijiy hukumat moliya institutlari — 11,66 mlrd dollar
— xalqaro obligatsiyalar — 5,9 mlrd dollar
Yirik kreditorlar orasida Xitoy va Yaponiya moliya institutlari ham bor.

 Qarz mablağlari qayerga sarflanmoqda?
Davlat taşqi qarzining asosiy qismi quyidagi yönalişlarga yönaltirilgan:
— 19,8 mlrd dollar — byudjet taqçilligini yopiş
— 5,6 mlrd dollar — energetika sohasi
— 3 mlrd dollar — transport infratuzilmasi
— 3,3 mlrd dollar — qişloq va suv xöjaligi
— 3,2 mlrd dollar — uy-joy kommunal xizmatlari
Qolgan mablağlar soğliqni saqlaş, talim va IT sohalariga sarflangan.

2026 yilda ham qarz jalb qilinadi
Amaldagi byudjet qonuniga köra, 2026 yilda yana 5 milliard dollargaça taşqi qarz oliş rejalaştirilgan:
— yarmi — byudjet taqçilligini qoplaşga
— yarmi — investitsiya loyihalariga

Özbekiston taşqi qarzining ösişi asosan iqtisodiyotni rivojlantiriş va investitsiyalarni jalb qiliş bilan boğliq. Biroq korporativ qarzlar uluşining tez ösişi iqtisodiy barqarorlik nuqtai nazaridan doimiy nazoratni talab qiladi.
Şu bilan birga, qarzlarning qay tarzda va qay sohalarga sarflanayotgani kelgusida iqtisodiy samaradorlikni belgilab beradi.