USD: 12,004 söm ▲ EUR: 13,156 söm ▼ RUB: 147 söm ▲ GBP: 15,721 söm ▼ CNY: 1,797 söm ▲ KZT: 26 söm ▼ TRY: 237 söm ▲ AED: 3,268 söm ▲ USD: 12,004 söm ▲ EUR: 13,156 söm ▼ RUB: 147 söm ▲ GBP: 15,721 söm ▼ CNY: 1,797 söm ▲ KZT: 26 söm ▼ TRY: 237 söm ▲ AED: 3,268 söm ▲

Saytdan izlash

Maxfiylik siyosati

Saytimizdan foydalanishda sizga eng yaxshi tajribani taqdim etish uchun biz cookie-fayllardan foydalanamiz. Saytimizdan foydalanishda davom etish orqali siz Maxfiylik siyosati va Foydalanish shartlari ga rozilik bildirgan bo‘lasiz.

Iqtisodiy ösiş bor, lekin nega millionlab odamlar hali ham çet elga ketyapti?

60 марта

Iqtisodiy ösiş bor, lekin nega millionlab odamlar hali ham çet elga ketyapti?

Sönggi yillarda Özbekiston iqtisodiyoti haqida ijobiy raqamlar köp aytilmoqda. YaIM ösmoqda, yangi loyihalar oçilmoqda, rasmiy statistikada kambağallik va işsizlik pasaygani qayd etilmoqda. Ammo, boşqa bir haqiqat hamon özgarmay turibdi: mehnat migratsiyasi hali ham ommaviy tusda davom etmoqda.
 
Rasmiy malumotlarga köra, 2025 yilda xorijda işlayotgan özbekistonliklar soni 1,86 million nafarga yetgan. Bu ötgan yilga nisbatan 512 ming kişiga köp.
Bu raqam mamlakat içidagi iqtisodiy tizim hali ham millionlab odamlarga munosib daromadli hayot taklif qila olmayotganining belgisi.
 
Xöş, işsizlik kamaydi, lekin odamlar nega ketyapti? Rasmiy hisobotlarda işsizlik 5% atrofiga tuşgani aytilmoqda. Lekin raqamlarning içiga kirsak, manzara boşqaçaroq.

Statistikaga köra, 14,8 mln kişi band, şularning 4,3–4,8 mln qismi norasmiy sektorda. 1,8 mlndan ortiği esa çet elda işlayapti. Yani, çetda işlayotganlar hisobiga ham işsizlik kamaygandek, buning ustiga, iş bilan taminlangan degan hisobot har doim ham munosib maoşli, barqaror iş degani emas.
 
Qişloqlarda yoki kiçik şaharlarda köpçilik kunlik işda, qurilişda vaqtinça mehnatda yoki rasmiy şartnomasiz tirikçilik qiladi. Oqibatda, odamlarda yo kam daromad bilan yaşaş, yoki Rossiya, Qozoğiston, Koreyaga ketiş tanlovi qolyapti.
 
Rasmiy malumotlarda kambağallik 5,8% gaça tuşgani aytilgan (Spot – Deloviye novosti Uzbekistana). Ammo World Bank tahlili qattiq signal beryapti, agar migrantlar yuborgan pullar bölmaganida, Özbekistonda kambağallik darajasi 16,8–17% gaça çiqişi mumkin ekan. Yani, Kambağallik rasman kamaydi. Lekin tizim hali ham migrant pullariga tayanyapti.
 
Bu degani, mamlakat iqtisodiyotining katta qismi içki yuqori mahsuldorlikka yoki kuçli sanoatga emas, balki çet elda işlayotgan fuqarolar yuborgan pulga suyanyapti.


Bu xavfli model emasmi? Çunki, masalan Rossiya iqtisodiyoti sekinlaşsa, migratsiya qoidalari özgarsa yoki taşqi siyosiy inqiroz yuz bersa, millionlab oilalar daromadsiz qolişi mumkin.
Sifatli iş örinlarining yetişmasligi eng katta muammolardan biri bölib qolmoqda. Ijtimoiy tarmoqlardagi muhokamalarni kuzatsak, köpçilik yoşlar yuqori maoşli işlar kamligi, korruptsiya, “taniş-biliş” tizimi, talim sifati, energiya va infratuzilma muammolarini tilga olişiga guvoh bölamiz (Reddit).
 
Aytiş mumkinki, iqtisodiy ösiş raqamlarda bölişi mumkin. Lekin oddiy odam oyligiga uy ola olmasa, yaxşi tibbiyotga yeta olmasa, farzandi uçun sifatli talim topa olmasa, u ösişni öz hayotida sezmaydi. Bugun köp yoşlar uçun çet elga ketiş faqat pul topiş emas, balki adolatli imkoniyat izlaşga aylanib qolgandek.

Köpçilikda şunday kayfiyat bor: mehnat emas, taniş hal qiladi; bilim emas, aloqa ötadi; halol işlab yuqoriga çiqiş qiyin.
 
Inson kapitaliga işonçning yöqolişi mamlakat uçun xavfli nuqta. Çunki mamlakatning eng faol, eng harakatçan qismi çiqib ketişda davom etyapti, hatto boşqa mamlakatlar örtasidagi uruşlarda iştirok etib, jonlarini xavf ostiga qöyişga ham rozi bölmoqda.
 
Özbekistonda haqiqiy muammo faqat işsizlik yoki kambağallik emas. Asosiy muammo iqtisodiy ösişning sifati, munosib maoşli iş örinlari tanqisligi, norasmiy iqtisodiyot uluşining kattaligi va aholining katta qismi taşqi mehnat migratsiyasiga boğlanib qolganida. Rasmiy statistika yaxşilanişi mumkin.

Lekin agar odamlar ketişda davom etsa, bu raqamlar hali jamiyatdagi haqiqiy işonç krizisini hal qilmagan böladi.

Eng katta vazifa odamlarni ketmaslikka majburlaş emas,
balki ularga şu yerning özida munosib kelajak yaratişdir.

Изоҳ қолдириш

Мавзуга алоқадор: