Xorazm osmoni ostida zaharli tutun: Buğdoy samonini yoqiş kimga kerak?
17-06-2025, 12:51
331 марта
Xorazm osmoni ostida zaharli tutun: Buğdoy samonini yoqiş kimga kerak?Keça ijtimoiy tarmoqlarda tarqalgan videotasvirlarda Xorazm osmonidan uçib ötayotgan samolyotdan olingan lavhalarda Urganç şahriga yaqin hududlarda katta maydonlarda nimalardir yonayotgani körindi. Köpçilik bu holatni “buğdoy samonining ommaviy yoqilişi” deb taxmin qilmoqda. Yonayotgan maydonlardan çiqayotgan quyuq qora tutun esa nafaqat atrof-muhitga, balki inson salomatligiga ham katta xavf solmoqda.
Yonayotgan nima?
Dalalardan kötarilayotgan tutun odatda buğdoy yoki boşqa boşoqli ekinlarning qolgan qoldiqlari — samon ekanligiga işora qiladi. Bu holat har yili yoz faslida takrorlanib, ekologik muammoga aylangan.
Nega bu xavfli?
• Atmosferaga çiqarilayotgan tutun tarkibida zaharli moddalarning bölişi ehtimoli yuqori.
• Bu tutun nafas yöllari kasalliklariga sabab bölişi mumkin, ayniqsa bolalar va yoşi kattalar uçun.
• Yonayotgan samon yerosti organizmlarini, foydali mikroflorani yöq qiladi.
• Qöşni uy-joylar va infratuzilmaga ötib ketiş xavfi mavjud.
Buning örniga nima qiliş mumkin edi?
• Samonni haydalgan holda yerga aralaştiriş tuproq unumdorligini oşiradi.
• Çorvaçilikda foydalaniş, biogaz işlab çiqariş yoki kompost qiliş orqali iqtisodiy foyda oliş mumkin.
Hukumat va tegişli taşkilotlar qayerda?
Ayni damda Xorazm viloyati Ekologiya boşqarmasi, Favqulodda vaziyatlar boşqarmasi yoki Mahalliy hokimiyat bu borada bayonot berganiça yöq. Ammo bu kabi manzaralar — samolyotdan ham körinadigan yirik tutun manbalari — sukut saqlab bölmaydigan darajadadir.
⸻
Jamoatçilik, fermerlar va rahbarlardan masuliyat kutamiz. Bir kungi oson yöl ekologik fojia va salomatlik muammolariga sabab bölişi mumkin.
Samon yoqişni töxtating! Tabiyatni asrang
