Özbekistonda kreditlar nega qimmat?

Markaziy bank rahbari Timur Işmetov Özbekistonda kreditlar qimmatligining asosiy sabablarini sanab ötdi va kredit foiz stavkalarini mamuriy yöl bilan pasaytiriş imkoniyati yöqligini, bu bozor şaroitida şakllanişini hamda turli omillar mavjudligini qayd etdi.

Uning takidlaşiça, eng asosiy sabab inflyatsiya va inflyatsion kutilmalardir. Birinçi navbatda bozorda pul narxini tuşiriş uçun uning qadrini taminlaş zarur. Şuning uçun ham Markaziy bankning asosiy funktsiyasi inflyatsiyani pasaytiriş, narxlar barqarorligini taminlaş orqali inflyatsion targetga erişişdan iborat. Aynan mana şu narsa kredit va depozitlar stavkalariga tasir qiladi.

Foiz stavkalarining erkin şakllanişiga tösqinlik qiluvçi yana bir omil — davlat dasturlari doirasida imtiyozli stavkalar asosida ajratiladigan direktiv kreditlaşdir.

Işmetov malum qilişiça, imtiyozli kreditlar uluşi qança yuqori bölsa, bu foiz stavkalarining şakllanişiga tasir qiladi.

Markaziy bank raisi, şuningdek, imtiyozli kreditlar muammosini bir-ikki yilda hal qiliş qiyinligini aytdi. Çunki bu inflyatsiyani sekinlaştirişni talab qiladi.

Bundan taşqari, Özbekiston iqtisodiyotida depozitlar böyiça yuqori real foiz stavkalari, yani aholining inflyatsion kutilmalari va depozitlarning daromadliligi örtasidagi farq şakllangan.

“Bunda ayrim banklarning biznes modellari tasirini köriş mumkin: ular aholiga faqat bitta tovar — mikroqarz şaklida kredit berişga ötgan. Mikroqarzlar boşqa turdagi kreditlarga nisbatan öta xatarli bölganligi uçun yuqori foizlarda beriladi", deydi Işmetov.

Uning qöşimça qilişiça, mikroqarzlar yagona instrument bölgani holda yuqori foizlarda berilgani uçun depozitlarni ham yuqori stavkalarda jalb qiliş imkoniyati bor. Boşqa banklar ham omonatlar böyiça stavkalarni oşirişga majbur bölmoqda, aks holda raqobatçilar barça omonatlarni öziga tortib oladi.

Regulyator raisining sözlariga köra, Markaziy bank aholining qarz yuki muammosiga jiddiy yondaşmoqda. Banklarning agressiv siyosatini çeklaş uçun regulyator tegişli meyorlarni kuçaytirmoqda va yil oxirigaça yangi çora-tadbirlarni elon qilişni rejalaştirmoqda.