Ўзбек мигрантлари: уларнинг мамлакат иқтисодиётидаги ўрни қай даражада катта?

Сўнгги йиллардаги Ўзбекистон иқтисодиётининг ўсишини мигрантлар юбораётган пулларсиз тасаввур қилиш қийин. Бу кўрсаткич ялпи ички маҳсулотнинг 13 фоиздан кўпроқ қисмини ташкил этади. Юқори маош тўланувчи ривожланган мамлакатларда меҳнат муҳожирлари сони кўпаяётгани ҳам умумий пул ўтказмалари ошишида асосий омиллардан бирига айланди. Kun.uz Халқаро меҳнат мигрантлари кунида чет элда ишлаётган ватандошларнинг Ўзбекистон иқтисодиётидаги ўрнига эътибор қаратди.

БМТ Бош ассамблеясининг таклифига биноан 2000 йилдан буён ҳар йили 18 декабр Халқаро мигрантлар куни сифатида нишонланади. 1990 йилнинг худди шу кунида «Меҳнат мигрантлари ва уларнинг оила аъзолари ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тўғрисида»ги халқаро конвенция қабул қилинганди. Ўзбекистон ҳам четга меҳнат муҳожирларини йўллаш бўйича етакчи давлатлардан бири ҳисобланади. Ташқи меҳнат миграцияси агентлигининг Kun.uz’га маълум қилишича, айни пайтда мамлакатдан хорижий давлатларга ишлаш учун чиқиб кетганлар сони 1,8 млндан кўпроқ.

Мигрантларнинг Ўзбекистон иқтисодиётидаги ўрни

Меҳнат мигрантлари юборган пуллар узоқ йиллардан бери Ўзбекистон иқтисодиётида муҳим ўрин тутиб келади ва аҳоли турмуш харажатларининг сезиларли қисмини қоплайди. Хусусан, 2024 йилда мамлакатга 14,8 млрд долларлик пул ўтказмалари кириб келган. Бу ялпи ички маҳсулотнинг 12,2 фоиздан кўпроқ қисмини ташкил этади. Таққослаш учун, ўтган йили Ўзбекистон экспорт қилган олтиннинг умумий қиймати 7,5 млрд доллар бўлган.

2017-2025 йиллар оралиғида Ўзбекистонга амалга оширилган пул ўтказмалари динамикасининг ўзгариши

*2025 йил учун маълумотлар кутилаётган прогноз кўринишида берилган;

P.S: 2022 йилда Россия-Украина уруши фонида Қирғизистон ва Тожикистонда маълум миқдорда нақд валюта тақчиллиги юзага келиб, банкларда айрим чекловлар жорий этилганди. Бундай шароитда мазкур давлат фуқаролари Ўзбекистонга валюта ўтказиб, мамлакат банклари орқали нақд пул олиб чиқиб кетгани айтилади. Шу сабабдан 2022 йилда пул ўтказмаларининг фавқулодда кескин ошиши рўй берган бўлиши мумкин.

Пул ўтказмалари кўпинча истеъмол харажатларини қоплаш, таълим, соғлиқни сақлаш ва уй-жой олиш каби соҳаларга сарфланади, бу эса ички талабни оширади ва иқтисодий ўсишни рағбатлантиради. Бундан ташқари, мамлакат валюта эҳтиёжининг сезиларли қисми мигрантлар жўнатган пул ҳисобидан қондирилади.