Özbekistonda 2030 yilga borib yiliga qariyb 129 milliard kilovatt-soat elektr energiyasi işlab çiqariş imkoniyati yaratiladi. Bu haqda bugun, 22 sentyabr kuni Prezident Şavkat Mirziyoyev tanişgan elektr energetikasini rivojlantiriş istiqbollari va yoqilği-energetika tarmoğidagi loyihalarni boşqariş mexanizmlarini takomillaştirişga oid taqdimotda söz boradi.

Rejaga köra, 2030 yilga borib, mamlakatdagi generatsiya quvvatlari 46,1 gigavattga yetkazilib, yiliga qariyb 129 milliard kilovatt-soat elektr energiyasi işlab çiqariş imkoniyati yaratiladi. 2035 yilda esa quvvatlarni 57,2 gigavattga, yillik generatsiyani 154,7 milliard kilovatt-soatga yetkaziş közda tutilgan.

Taqdimotda elektr energiyasi istemolining turli ösiş stsenariylari ham körib çiqilgan.

Hisob-kitoblarga köra, istemol mötadil ösganda 2030 yilgaça generatsiya va talab örtasida yetarli muvozanat saqlanadi. Biroq iqtisodiyot, sanoat, elektr transport va raqamli infratuzilma tez suratlarda rivojlangan taqdirda qöşimça generatsiya quvvatlariga ehtiyoj paydo böladi.

Davlat rahbari energetika sohasidagi rejalar iqtisodiyotning yuqori ösiş suratlarini hisobga olgan holda şakllantirilişi, tizimda doimo yetarli zaxira quvvati bölişi şartligini takidlagan.

Şundan kelib çiqib, qöşimça şamol elektr stantsiyalari va energiya saqlaş tizimlarini barpo etiş, amalga oşirilayotgan quyoş va şamol energetikasi loyihalarini jadallaştiriş böyiça takliflar körib çiqilgan.

Ayni paytda iqtisodiy samaradorligi past, moliyalaştiriş manbasi aniq bölmagan yoki uzoq vaqtdan buyon keçikayotgan ayrim loyihalarni qayta körib çiqiş zarurligi qayd etilgan. Yangi quvvatlarni tanlaşda faqat ularning hajmi emas, balki elektr energiyasi tannarxi, tarmoqqa ulaniş imkoniyati, energiya saqlaş tizimlari bilan uyğunligi va umumiy energobalansga tasiri asosiy mezon bölişi belgilangan.

Qayta tiklanuvçi energiya manbalari uluşi ortib borgan sari energiya saqlaş tizimlarining ahamiyati ham oşmoqda.

Bunday tizimlar kunduzi quyoş va şamol stantsiyalarida işlab çiqarilgan elektr energiyasini töplab, uni keçki yuqori yuklama vaqtida tarmoqqa uzatiş imkonini beradi. Bu ananaviy elektr stantsiyalarida qöşimça gaz yoqiş zaruratini kamaytirib, butun tizim barqarorligini oşiradi.

Hozir energiya saqlaş tizimlari böyiça umumiy quvvati 4,2 gigavatt bölgan 26 ta loyiha şakllantirilgan. Ulardan 17 tasi amalga oşiriş bosqiçida. 2030 yilgaça ayni yönalişda qöşimça yangi loyihalarni şakllantiriş taklif qilingan.

Prezident generatsiya quvvatlarini köpaytiriş bilan birga ularni istemolçilarga yetkazib beradigan magistral tarmoq va podstantsiyalarni ham oldindan barpo etiş zarurligini körsatib ötgan.

2030 yilga qadar 9 ta 220 kilovoltli va 7 ta 500 kilovoltli yangi podstantsiya quriş, qariyb 5 ming kilometr yangi elektr uzatiş tarmoqlarini barpo etiş rejalaştirilgan. Bu yangi elektr stantsiyalarini energotizimga ulaş, hududlar örtasida quvvat almaşinuvini kengaytiriş imkonini beradi.

Xususan, 2027-2029 yillarda bir qator strategik 500 kilovoltli elektr uzatiş tarmoqlari va yangi podstantsiyalarni işga tuşiriş közda tutilgan. Taqdimotda ularning quriliş holati, moliyalaştiriş masalalari va mavjud keçikişlarni bartaraf etiş çoralari alohida körib çiqilgan.

Qoraqalpoğistonda qayta tiklanuvçi energiyaning katta salohiyatidan foydalangan holda raqamli iqtisodiyot uçun yangi infratuzilma yaratiş masalasi ham muhokama qilingan.

Hududda istiqbolli şamol elektr stantsiyalarini 1 gigavatt quvvatli data-markazlar bilan boğlaş, buning uçun yangi 220 kilovoltli podstantsiya va elektr uzatiş tarmoqlarini quriş taklif etilgan. Mazkur infratuzilma yangi data-markazlarni energotizimga integratsiya qiliş, yuqori texnologiyali investitsiyalarni jalb etiş va hududning mavjud energetik salohiyatidan samarali foydalaniş imkonini beradi.