Pedofillar endi umrbod qamaladi: Senat kutilgan qonunni maqulladi
Özbekistonda 14 yoşga tölmagan bolalarga nisbatan sodir etilgan nomusga tegiş va jinsiy ehtiyojni zörlik işlatib ğayritabiiy usulda qondiriş jinoyatlari uçun 25 yilgaça ozodlikdan mahrum qiliş yoki umrbod ozodlikdan mahrum qiliş jazosini tayinlaş belgilanmoqda. Bu haqda bugun, 2 oktyabr kuni Oliy Majlis Senatining navbatdagi majlisida muhokama qilingan “Bolalarni zöravonlikning barça şakllaridan himoya qiliş tizimi takomillaştirilişi munosabati bilan Özbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga qöşimça va özgartirişlar kiritiş töğrisida”gi qonunda söz boradi.
Uşbu qonun bilan Jinoyat, Jinoyat-protsessual kodekslari, Mamuriy javobgarlik töğrisidagi kodeks hamda qator qonun hujjatlariga özgartiriş va qöşimçalar kiritiş nazarda tutilmoqda.
Senator Abdulxakim Eşmurodovning malum qilişiça, Jinoyat kodeksining 118-moddasi 4-qismi (14 yoşga tölmagan şaxsning nomusiga tegiş) böyiça 2022 yilda 85 ta, 2023 yilda 108 ta, 2024 yilda 129 ta, 2025 yilda esa 123 ta jinoyat işi qözğatilgan. Şuningdek, Jinoyat kodeksining 119-moddasi 4-qismi (14 yoşga tölmaganligi aybdorga ayon bölgan şaxsga nisbatan jinsiy ehtiyojni zörlik işlatib ğayritabiiy usulda qondiriş) böyiça 2022 yilda 144 ta, 2023 yilda 163 ta, 2024 yilda 170 ta va 2025 yilda 116 ta jinoyat işi oçilgan. Şuningdek, voyaga yetmaganlarga nisbatan şahvoniy şilqimlik böyiça murojaatlar soni 2023 yildagi 56 tadan 2025 yilda 141 taga yetgan.
Qonun bilan 14 yoşga tölmagan bolalarga nisbatan jinsiy zöravonlik sodir etgan şaxslarga 25 yilgaça ozodlikdan mahrum qiliş yoki umrbod ozodlikdan mahrum qiliş jazosi joriy etilmoqda. Bunday jinoyatlar böyiça javobgarlikka tortiş va hukmni ijro etiş muddati ötib ketganligi qöllanilmaydi. Şuningdek, bolaning ölimiga sabab bölgan qasddan jinoyat sodir etgan şaxsga nisbatan şartli hukm qöllaş hamda muddatidan ilgari şartli ozod qiliş taqiqlanadi. Zöravonlikdan jabrlangan bolalarni qayta ruhiy jarohatlanişdan himoya qiliş maqsadida ularni söroq qiliş jarayonini videoyozuvga qayd etiş belgilanmoqda.
Jabrlanuvçi bola va ayblanuvçi örtasidagi yuzlaştiriş esa faqat suriştiruvçi, tergovçi yoki prokuror qarori yoxud sud ajrimi asosida ötkaziladi. Bundan taşqari, bolaga protsessual jarayonning dastlabki bosqiçidanoq davlat hisobidan bepul advokat ajratiş tizimi yölga qöyiladi.
Talim va tarbiya muassasalari xodimlari tomonidan bolaga nisbatan zöravonlik sodir etilgan hollarda ular bilan mehnat şartnomasini bekor qiliş uçun ham huquqiy asos yaratiladi. Şuningdek, ota-onalarning bolalarga yetarliça ğamxörlik qilmasligi, şahvoniy şilqimlik, nikoh yoşini buziş hamda bolalarni soğliğiga zarar yetkazuvçi axborotdan himoya qilmaganlik uçun mamuriy javobgarlik kuçaytiriladi.
Qonun senatorlar tomonidan maqullanib, imzolaş uçun Prezidentga yuborildi.
Namangandagi boğçada fojia
Avvalroq, Namangan viloyatidagi boğçada ombor mudiri 5 yaşar tarbiyalanuvçini zörlagani haqida xabar berilgan edi. Mazkur holat yuzasidan Uçqörğon tumani IIB Tergov bölimi tomonidan joriy yilning 12 sentyabr kuni Jinoyat kodeksining 118-moddasi (Nomusga tegiş) 4-qismi va 112-moddasi (Öldiriş yoki zörlik işlatiş bilan qörqitiş) 1-qismi bilan jinoyat işi qözğatilgan. Uşbu jinoyatni sodir etişda gumonlanayotgan K. M. protsessual tartibda uşlangan va unga nisbatan sud tomonidan qamoq ehtiyot çorasi qöllanilgan. Hozirda jinoyat işi böyiça dastlabki tergov harakatlari olib borilmoqda.
Bundan taşqari, yşbu voqea ortidan Özbekistondagi boğçalarda xodimlarni tekşiriş boşlangandi hamda yuz bergan köngilsiz holatni atrofliça örganiş, masullarning xizmat vazifasiga loyiqligini körib çiqiş böyiça Maktabgaça va maktab talimi vazirligi tomonidan Işçi guruh tuzilgandi. Holat yuzasidan Bolalar ombudsmani Maktabgaça va maktab talimi vazirligiga taqdimnoma kiritgan. Mazkur holat böyiça tergovni Boş prokuror Niğmatilla Yöldoşev şaxsan nazoratga olgan.
Şuningdek, Prezident Administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva 5 yaşar qizni zörlagan ombor mudiriga maksimal oğir jazo berilişini bildirgan edi. Namangandagi 5 yaşar qizaloq bilan boğliq fojia ortidan uning oilasi boşqa şaharga köçirilib, ularga uy-joy va zarur reabilitatsiya xizmatlari körsatilişi ham malum qilingan. Ijtimoiy himoya milliy agentligi direktorining birinçi örinbosari Şahnoza Mirziyoyeva va Bolalar ombudsmani bolalarga nisbatan jinsiy zöravonlik sodir etgan şaxslarga umrbod ozodlikdan mahrum qiliş jazosini joriy etiş taklifini ilgari surdi. Keyinroq, Özbekistonda bolalarga nisbatan zöravonlik sodir etganlik uçun javobgarlikni keskin kuçaytirişga qaratilgan qonun loyihasi Qonunçilik palatasiga kiritildi. Oliy Majlis Qonunçilik palatasi “Bolalarni zöravonlikning barça şakllaridan himoya qiliş tizimi takomillaştirilişi munosabati bilan Özbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga qöşimça va özgartirişlar kiritiş töğrisida”gi qonun loyihasini birinçi va ikkinçi öqişda maqulladi.