Қирғизистоннинг Бишкек шаҳри Биринчи май туман судида Миллий хавфсизлик давлат қўмитасининг собиқ раҳбари Қамчибек Ташиев, собиқ бош прокурор Қурманқул Зулушев, Жогорку Кенешнинг собиқ спикери Нурланбек Тургунбек ўғли ва бошқа фигурантлар айбланаётган “75 лар хати” деб номланган иш бўйича суд жараёни давом этмоқда. Бу ҳақда “24.kg” хабар берди.

Қайд этилишича, бугун, 15 июнь куни эрталаб суд ОАВ вакилларининг илтимосномасини қаноатлантирган ҳамда жараённи фото ва видеога олишга рухсат берган. Шунингдек, Эмилбек Узоқбоевнинг ҳимоячилари томонидан унинг соғлиғи ёмонлашгани сабабли эҳтиёт чорасини ўзгартириш бўйича киритилган илтимосномаси ҳам кўриб чиқилган. Адвокатлар тиббий экспертиза ўтказишни талаб қилмоқда ва озодликдан маҳрум қилиш билан боғлиқ бўлмаган эҳтиёт чорасини танлашни сўрамоқда. Ушбу масалани кўриб чиқиш давом этмоқда.

Тушликдан сўнг суд ишни мазмунан кўриб чиқишга ва гувоҳларни сўроқ қилишга киришган. Мажлис давомида Жогорку Кенеш аппарати ходимлари тингланган, улар “75 лар хати” деб аталувчи ҳужжатнинг келиб тушиши ва рўйхатдан ўтказилиши ҳолатлари ҳақида гапириб берган.

Парламент ходимаси Мария Исанованинг маълум қилишича, ҳужжат Жогорку Кенешга 11 февраль куни тушган ва рўйхатга олинган. Унинг сўзларига кўра, ўша пайтда спикер Нурланбек Турғунбек ўғли хизмат сафарида бўлган ва хат бўйича ҳеч қандай кўрсатма бермаган.

Рўйхатга олиш сектори консултанти Майрамгул Таштанованинг айтишича, хат дастлаб қабул қилувчи кўрсатилмаган ҳолда юборилган, шу сабабли уни рўйхатдан ўтказишнинг имкони бўлмаган. Унинг билдиришича, сектор мудири Гулмира Қирбашева телефон орқали номаълум эркак киши билан боғланган ва шундан сўнг ҳужжатга қабул қилувчининг исми-шарифи киритилган.

Яна бир гувоҳ – парламент аппарати ходимаси Аида Мамбетованинг сўзлаб беришича, хат соҳавий қўмитага 13 февраль куни тушган, 18 февралда эса кун тартибидан олиб ташланган. Унинг сўзларига кўра, ҳужжатда муддатидан олдин сайловлар ўтказиш ва президентлик ваколатларини муддатидан аввал тугатиш тўғрисидаги таклиф мавжуд бўлган.

Мажлис давомида маълум бўлишича, хатни Жогорку Кенешга Эмилбек Узакбаевнинг ҳайдовчиси етказиб берган.

Суд суриштируви давом этмоқда. Ўтган ҳафтада суд иш материалларидан махфийлик грифини олиб ташлаган эди ва 15 июнь куни “75 лар хати” иши бўйича мажлис илк бор очиқ тартибда бўлиб ўтмоқда.

Эслатиб ўтамиз, ушбу жиноят иши “75 лар хати” – бир гуруҳ сиёсатчилар ва жамоат арбобларининг мурожаати билан боғлиқ бўлиб, тергов талқинига кўра, унда ҳокимиятни алмаштиришга бўлган чақириқлар аломатлари мавжуд бўлган. Иш фигурантлари орасида МХДҚ собиқ раҳбари Қамчибек Ташиев, собиқ бош прокурор Қурманқул Зулушев, Жогорку Кенеш собиқ спикери Нурланбек Тургунбек ўғли, шунингдек, мамлакатнинг бир қатор собиқ сиёсатчилари бор. Уларга нисбатан ҳокимиятни зўрлик билан тортиб олишга тайёргарлик кўриш ва мансаб ваколатларини суиистеъмол қилиш айбловлари илгари сурилган.

Ташиев истеъфоси

Жорий йилнинг 10 февраль куни Қирғизистон Миллий хавфсизлик давлат қўмитаси раиси – Бош вазир ўринбосари Қамчибек Ташиев Президент Садир Жапаровнинг фармони билан лавозимидан озод этилди. У ўз қарорини “жамиятда бўлинишга йўл қўймаслик” истаги билан изоҳлади. Қамчибек Ташиевнинг ўзи бу ҳақда Германияда юрак операциясидан сўнг режали текширувда бўлганида хабар топганини маълум қилди.

Ташиев ортидан унинг биринчи ўринбосари Қурбонбек Авазов, киберхавфсизлик маркази директори Даниэль Рисалиев ва Антитеррор маркази директори Элизар Сманов ишдан олинди. Абдукарим Алимбоев Миллий хавфсизлик давлат қўмитаси (МХДҚ) раисининг биринчи ўринбосари лавозимидан озод этилиб, Давлат чегара хизмати раиси этиб тайинланди. Унинг ўрнини Хавфсизлик кенгаши котиби лавозимида ишлаб келаётган Рустам Мамасадиқов эгаллади. 

2020 йилдан буён Миллий хавфсизлик давлат қўмитасининг 9-хизмати бошлиғи ва раис ўринбосари лавозимида ишлаб келган Жумгалбек Шабданбеков Қирғизистон Миллий хавфсизлик давлат қўмитаси раиси вазифасини вақтинча бажарувчи этиб тайинланди.

Шунингдек, шу куннинг ўзида Чегара хизмати давлат қўмитаси таркибидан чиқарилди.

Жапаров ва Ташиев тандеми

Маълумот учун, Қамчибек Ташиев 2020 йил 16 октябрь куни Қирғизистон Миллий хавфсизлик давлат қўмитаси раиси этиб тайинланган эди. Фармонни 2020 йил 5–6 октябрь воқеаларидан сўнг президент вазифасини бажарувчи сифатида Садир Жапаров имзолаган.

Қамчибек Ташиев ва амалдаги Президент Садир Жапаров ўртасидаги кўп йиллик муносабатлар мамлакатдаги энг барқарор ва таъсирли сиёсий иттифоқлардан бири сифатида баҳоланиб келган. Уларнинг ҳамкорлиги ҳокимият тепасига келишидан анча олдин бошланган: 2010 йиллар бошида улар бир неча бор сиёсий жараёнларда бир томонда бўлган, 2012 йилдаги умумий жиноий эпизодни ҳам бирга бошдан кечирган, бу эса уларнинг шахсий яқинлигини янада мустаҳкамлаган.

2020 йил октябрь воқеаларидан сўнг тандем якуний шаклга келди: Садир Жапаров Президент лавозимини эгаллади, Қамчибек Ташиев эса МХҚ раҳбари этиб тайинланиб, куч блокининг асосий таянчига айланди. Айнан у энг шов-шувли ишларни назорат қилган, куч сиёсатини шакллантирган ва амалда Президент жамоасининг энг яқин ишончли шахсларидан бири бўлиб келган.

Экспертлар орасида уларнинг иттифоқи кўпинча мамлакатдаги энг мустаҳкам сиёсий дуэт деб аталарди, Қамчибек Ташиев атрофидаги ҳар қандай кадр ўзгаришлари эса ҳокимият конфигурациясидаги жиддий ўзгаришлар белгиси сифатида қабул қилинар эди.

Сўнгги пайтларда сиёсий доираларда махсус хизмат раҳбарининг бўлажак Президент сайловларида иштирок этиши мумкинлиги ҳақида миш-мишлар тарқалган эди. Қамчибек Ташиев эса бир неча бор президентлик пойгасида қатнашмоқчи эмаслигини ва Садир Жапаровни қўллаб-қувватлашини маълум қилган.