АҚШ Куба собиқ президенти Рауль Кастрога нисбатан айблов эълон қилди

Куба собиқ президенти Рауль Кастро ва яна беш кишига АҚШнинг Флорида штатидаги катта ҳакамлар ҳайъати томонидан айблов эълон қилинди. Улар бундан 30 йил аввал Куба ҳарбийлари томонидан иккита самолётнинг уриб туширилиши ва одамлар ўлимига сабаб бўлишда айбланмоқда. Бу ҳақда АҚШ Адлия вазирлигига таяниб CBS News хабар берди.

Ҳозирда 94 ёшда бўлган Рауль Кастро марҳум Фидел Кастронинг укасидир. У Кубадаги энг нуфузли шахслардан бири ҳисобланади. Унга нисбатан эълон қилинган ушбу жиноий айбловлар Трамп маъмуриятининг Куба ҳукуматига босим ўтказиш кампанияси янада кучайганидан далолат беради. Кастро 2008 йилдан 2018 йилгача Куба президенти бўлган. Шунингдек, 2011 йилдан 2021 йилгача мамлакат Коммунистик партиясининг олий раҳбари лавозимида фаолият юритган.

20 май куни эълон қилинган суд ҳужжатларига кўра, Кастро Маями судида АҚШ фуқароларини ўлдириш учун тил бириктириш, тўртта қотиллик ва иккита самолётни йўқ қилиш моддалари бўйича айбланган. Айблов хулосасининг аниқ матни ҳали тўлиқ маълум эмас. Судья Кастрога нисбатан очилган айблов хулосасини сир сақлаш тартибини бекор қилиш ҳақидаги илтимосномани қаноатлантирди. Бироқ айблов ҳужжатининг ўзи ҳали жамоатчиликка очиқланмади.
Бошқа айбланувчилар орасида қирувчи самолёт учувчиси ҳам бор. Унга нисбатан дастлабки айблов 1996 йилги воқеадан кейин, яъни йигирма йилдан кўпроқ вақт олдин эълон қилинган эди.

“Деярли 30 йилдан бери ўлдирилган тўрт нафар америкаликнинг оиласи адолатни кутди. Қўшма Штатлар ва президент Трамп ўз фуқароларини ҳеч қачон унутмайди ва унутган ҳам эмас”, деди АҚШ бош прокурори вазифасини бажарувчи Тодд Бланш.

Кастронинг суд қилиниши ёки қилинмаслиги ҳозирча номаълум. Чунки Куба ўз фуқароларини АҚШга топширмайди. Венесуэла собиқ президенти Николас Мадуро ҳам 2020 йилда наркотик моддалар савдосида айбланган эди. 

У 2026 йилнинг бошида АҚШ кучлари томонидан қўлга олинди ва суд қилиш учун Нью Йоркка олиб кетилди. Ушбу операция натижасида Венесуэлада муваққат президент Делис Родригес ҳокимиятга келди. Родригес айни пайтда АҚШ билан яқин ҳамкорлик қилмоқда.

“Қутқарувчи биродарлар” самолётларининг уриб туширилиши
Кастрога қўйилган айбловлар 1996 йилда содир бўлган воқеага бориб тақалади. Ўшанда Кубанинг МиГ-29 қирувчи самолёти “Қутқарувчи биродарлар” (Brothers to the Rescue) ташкилотига тегишли иккита Cessna самолётини уриб туширган эди.
 
Бу ташкилот сургундаги кубаликлар гуруҳи оролдан солларда қочиб кетмоқчи бўлган фуқароларни қидириш билан шуғулланган. Самолётлар бортидаги тўрт киши ҳалок бўлган. Улардан уч нафари АҚШ фуқароси, бир нафари эса Қўшма Штатларда яшаш ҳуқуқини берувчи “грин карта” эгаси эди.

БМТнинг Халқаро фуқаро авиацияси ташкилоти бу иш юзасидан текширув ўтказган. Ташкилот самолётлар уриб туширилган вақтда Куба ҳаво ҳудудидан ташқарида бўлганини аниқлади. Куба эса буни инкор этади. Шунингдек, ташкилот Куба ҳукумати самолётлар билан алоқа ўрнатишга, уларни радио орқали огоҳлантиришга ёки ҳудуддан олиб чиқиб кетишга умуман уринмаганини маълум қилди.

Воқеа халқаро миқёсда катта норозиликка сабаб бўлди. “Америка давлатлари ташкилоти” Куба халқаро ҳуқуқни бузганини даъво қилди. Ўша пайтдаги АҚШ президенти Билл Клинтон воқеани кескин қоралади. Конгресс эса бунга жавобан Кубага қарши санкцияларни янада кучайтирди.

Куба ҳукумати ўз айбини рад этди ва самолётлар Куба ҳаво ҳудудига кирганини таъкидлади. Куба “Қутқарувчи биродарлар” гуруҳини варақа ташлаш учун ҳаво сарҳадларини қайта-қайта бузганликда айблади. Шунингдек, гуруҳ Куба инфратузилмасига қарши саботаж (бузғунчилик) режалаштирганини даъво қилди.
Самолётлар уриб туширилган вақтда Рауль Кастро мамлакат мудофаа вазири эди. 1996 йилда CBS Evening News бошловчиси Ден Разерга берган интервьюсида ўша пайтдаги Куба президенти Фидел Кастро самолётларнинг мамлакат ҳудудига киришини тўхтатиш бўйича умумий буйруқлар берганини тан олган эди.
Бундан ўн йиллар аввал АҚШда бир киши ушбу воқеа бўйича қотиллик учун тил бириктиришда айбдор деб топилган. Федерал прокурорлар у “Қутқарувчи биродарлар” ҳақидаги маълумотларни Куба разведкасига етказиш билан шуғулланган айғоқчилар тармоғи аъзоси бўлганини исботлаган.

У умрбод қамоқ жазосига ҳукм қилинган эди. Бироқ 2014 йилда маҳбусларни алмаштириш дастури доирасида Кубага қайтариб юборилди. Шунингдек, 2003 йилда ушбу воқеа юзасидан Куба Ҳарбий-ҳаво кучлари раҳбари ва икки нафар қирувчи самолёт учувчисига ҳам айблов эълон қилинган.

Куба—АҚШ муносабатларини нималар кутяпти?
Эндиликда Рауль Кастронинг айбланиши билан прокурорлар Кубада жуда узоқ вақт юқори лавозимларни эгаллаган шахсга қарши чора кўрмоқда. Унинг акаси Фидел 1959 йилда Кубадаги АҚШ томонидан қўллаб-қувватланган раҳбарини ағдарган эди. Рауль 2011 йилда акасининг ўрнига Коммунистик партия раҳбари бўлди. Орадан ўн йил ўтиб у бу лавозимни тарк этди. Шунга қарамай, у мамлакатда ўз таъсирини сақлаб қолган. Унинг кўпинча “Раульито” деб аталадиган набираси ҳозирда АҚШ расмийлари билан алоқа ўрнатишда муҳим шахс ҳисобланади.
Ушбу айблов АҚШ ва Куба ўртасидаги бир неча ойлик кескинликдан кейин пайдо бўлди. Трамп маъмурияти Кубага нефть ташийдиган ҳар қандай давлатга қарши юқори бож харажатлари жорий этиш билан таҳдид қилди. Бунинг оқибатида оролда энергия танқислиги ва электр тармоқларида носозликлар юзага келди.

Трамп ҳарбий ҳаракатлар вариантини ҳам истисно қилмади. У бир неча бор Кубани “дўстона тарзда қўлга киритиш” тарафдори эканини айтди. Шунингдек, у АҚШнинг Эрон билан урушидан кейин навбатдаги мамлакат Куба бўлиши мумкинлигини билдирди. Бироқ Трамп музокараларга тайёрлигига ҳам шама қилди.