Qirğizistonda “75 lar xati” nomi bilan tanilgan şov-şuvli jinoyat işi böyiça sud jarayoni davom etmoqda. Mazkur işda Milliy xavfsizlik davlat qömitasining sobiq rahbari Qamçibek Taşiyev, sobiq Boş prokuror Qurmanqul Zuluşev, Jöqorği Kengeşning sobiq spikeri Nurlanbek Turgunbek öğli hamda yana bir qator sobiq amaldorlar ayblanuvçi sifatida qatnaşmoqda. Bu haqda “24.kg” xabar berdi.

Bişkekdagi sud majlisida ayrim advokatlar jurnalistlarning ayblanuvçilarga haddan taşqari yaqinlaşayotganidan norozi bölib, jarayonni yana yopiq tartibda ötkazişni taklif qildi. Sudya Aziret Mederov ham sud zalidagi odamlar köpligidan norozilik bildirgan.

Şu bilan birga, Jöqorği Kengeş spikeri Marlen Mamataliyev “75 lar xati” taşabbuskorlarini keskin tanqid qildi.

“Şoqollar va şoqolçalar öz öyinlarini ötkazmoqçi bölişdi, biroq ular şoqollar heç qaçon şerni yenga olmasligini unutişdi. Çunki şer ortida 7 million inson turibdi”, dedi u.

Spikerning takidlaşiça, maktub taşabbuskorlari ayblovlarni inkor etmoqda, biroq ular öz harakatlari va niyatlarini tan olgani maqul bölardi. U mazkur masalaga yakuniy bahoni sud berişi kerakligini qöşimça qilgan.

Qayd etilişiça, 15 iyundan boşlab “75 lar xati” işi böyiça sud jarayoni ilk bor oçiq tartibda ötkazilmoqda.

Eslatib ötamiz, uşbu jinoyat işi “75 lar xati” – bir guruh siyosatçilar va jamoat arboblarining murojaati bilan boğliq bölib, tergov talqiniga köra, unda hokimiyatni almaştirişga bölgan çaqiriqlar alomatlari mavjud bölgan. Iş figurantlari orasida MXDQ sobiq rahbari Qamçibek Taşiyev, sobiq boş prokuror Qurmanqul Zuluşev, Jogorku Keneş sobiq spikeri Nurlanbek Turgunbek öğli, şuningdek, mamlakatning bir qator sobiq siyosatçilari bor. Ularga nisbatan hokimiyatni zörlik bilan tortib olişga tayyorgarlik köriş va mansab vakolatlarini suiistemol qiliş ayblovlari ilgari surilgan.

Taşiyev istefosi

Joriy yilning 10 fevral kuni Qirğiziston Milliy xavfsizlik davlat qömitasi raisi – Boş vazir örinbosari Qamçibek Taşiyev Prezident Sadir Japarovning farmoni bilan lavozimidan ozod etildi. 

U öz qarorini “jamiyatda bölinişga yöl qöymaslik” istagi bilan izohladi. Qamçibek Taşiyevning özi bu haqda Germaniyada yurak operatsiyasidan söng rejali tekşiruvda bölganida xabar topganini malum qildi.
Taşiyev ortidan uning birinçi örinbosari Qurbonbek Avazov, kiberxavfsizlik markazi direktori Daniel Risaliyev va Antiterror markazi direktori Elizar Smanov işdan olindi. Abdukarim Alimboyev Milliy xavfsizlik davlat qömitasi (MXDQ) raisining birinçi örinbosari lavozimidan ozod etilib, Davlat çegara xizmati raisi etib tayinlandi. Uning örnini Xavfsizlik kengaşi kotibi lavozimida işlab kelayotgan Rustam Mamasadiqov egalladi. 

2020 yildan buyon Milliy xavfsizlik davlat qömitasining 9-xizmati boşliği va rais örinbosari lavozimida işlab kelgan Jumgalbek Şabdanbekov Qirğiziston Milliy xavfsizlik davlat qömitasi raisi vazifasini vaqtinça bajaruvçi etib tayinlandi.

Şuningdek, şu kunning özida Çegara xizmati davlat qömitasi tarkibidan çiqarildi.

Japarov va Taşiyev tandemi

Malumot uçun, Qamçibek Taşiyev 2020 yil 16 oktyabr kuni Qirğiziston Milliy xavfsizlik davlat qömitasi raisi etib tayinlangan edi. Farmonni 2020 yil 5–6 oktyabr voqealaridan söng prezident vazifasini bajaruvçi sifatida Sadir Japarov imzolagan.

Qamçibek Taşiyev va amaldagi Prezident Sadir Japarov örtasidagi köp yillik munosabatlar mamlakatdagi eng barqaror va tasirli siyosiy ittifoqlardan biri sifatida baholanib kelgan. Ularning hamkorligi hokimiyat tepasiga kelişidan ança oldin boşlangan: 2010 yillar boşida ular bir neça bor siyosiy jarayonlarda bir tomonda bölgan, 2012 yildagi umumiy jinoiy epizodni ham birga boşdan keçirgan, bu esa ularning şaxsiy yaqinligini yanada mustahkamlagan.

2020 yil oktyabr voqealaridan söng tandem yakuniy şaklga keldi: Sadir Japarov Prezident lavozimini egalladi, Qamçibek Taşiyev esa MXQ rahbari etib tayinlanib, kuç blokining asosiy tayançiga aylandi. Aynan u eng şov-şuvli işlarni nazorat qilgan, kuç siyosatini şakllantirgan va amalda Prezident jamoasining eng yaqin işonçli şaxslaridan biri bölib kelgan.

Ekspertlar orasida ularning ittifoqi köpinça mamlakatdagi eng mustahkam siyosiy duet deb atalardi, Qamçibek Taşiyev atrofidagi har qanday kadr özgarişlari esa hokimiyat konfiguratsiyasidagi jiddiy özgarişlar belgisi sifatida qabul qilinar edi.

Sönggi paytlarda siyosiy doiralarda maxsus xizmat rahbarining bölajak Prezident saylovlarida iştirok etişi mumkinligi haqida miş-mişlar tarqalgan edi. Qamçibek Taşiyev esa bir neça bor prezidentlik poygasida qatnaşmoqçi emasligini va Sadir Japarovni qöllab-quvvatlaşini malum qilgan.