Sibirning janubi-şarqidagi qadimiy qabristonlardan topilgan DNK tahlili insoniyat tarixida vabo kasalligi juda erta, taxminan 5 500 yil avval ham mavjud bölganini körsatdi. Bu haqdagi tadqiqot CNN'da elon qilindi.

Bu topilma kasallikning kelib çiqişi va uning qadimgi jamiyatlarga tasiri haqidagi ilmiy qaraşlarni sezilarli darajada özgartirişi mumkin.

Olimlar Baykal köli atrofidagi neolit davriga oid qabristonlarda dafn etilgan inson qoldiqlarini örgangan. Tahlillar şuni körsatdiki, 46 nafar qadimiy odamdan 18 tasida ölat bakteriyasi izlari aniqlangan. Bu esa kiçik, köçmançi ovçi-yiğuvçi jamoalar orasida kasallik keng tarqalgan epidemiya darajasida bölganini bildiradi.

Olimlarning aniqlaşiça, uşbu qabristonlarda köplab bolalar va ösmirlar dafn etilgan bölib, ularning ölim sababi uzoq vaqt davomida nomalum bölib kelgan. DNK tadqiqotlari esa bu ölimlarning asosiy sabablaridan biri vabo bölganini körsatdi. Bazi qabrlarda bir oilaga mansub bolalar bir vaqtda vafot etgani aniqlangan, bu esa kasallikning oila azolari örtasida ham tez tarqalganini körsatadi.

Ilgari olimlar eng qadimgi vabo ştammlari taxminan 3 800 yil avval paydo bölgan deb hisoblagan edi. Ammo yangi topilmalar bu bakteriya ança oldinroq davrlarda ham mavjud bölganini isbotlamoqda. Bu esa ölat kasalligi evolyutsiyasi va uning insoniyatga tasiri haqidagi tuşunçalarni qayta körib çiqişga majbur qilmoqda.

Tadqiqotçilarning fikriga köra, kasallikning asosiy manbai öşa hududda yaşovçi hayvonlar bölgan. Odamlar bu hayvonlarni ovlaş, terisini şiliş va göştini işlatiş jarayonida bakteriyani yuqtirib olgan bölişi mumkin.

Olimlarning takidlaşiça, vaboning bunday qadimgi va keng tarqalgan şakli ilgari öylanganidan ham xavfli bölgan. U hatto kasallikni burga (börgalar) orqali tarqatiş mexanizmi töliq şakllanmagan davrda ham insonlar orasida yuqişi mumkin bölgan.

Tadqiqot natijalari vabo kasalligining kelib çiqişi Markaziy yoki Şimoliy Osiyo hududlariga borib taqalişi mumkinligini körsatmoqda. Şuningdek, bu kasallikning qadimgi ovçi-yiğuvçi jamiyatlar orasida ham yirik epidemiyalar keltirib çiqargani aniqlanmoqda.

Olimlar bu kasallikning insoniyat tarixidagi evolyutsiyasi va uning ming yillar davomida turli hududlarga qanday tez tarqalganini örganmoqda.