Бугун, 22 сентябрь куни Бирлашган Миллатлар Ташкилоти (БМТ) Бош Ассамблеясининг 81-сессияси доирасида АҚШ Президенти Дональд Трамп, Дания Бош вазири Метте Фредериксен ва Гренландия Бош вазири Йенс-Фредерик Нильсен орол хавфсизлигини таъминлаш бўйича мажбуриятларнинг бир қисми Вашингтонга ўтишига оид келишувни имзолади. Ҳужжатни имзолаш маросими трансляцияси Оқ уйнинг YouTube-каналида эълон қилинди.

Ҳужжат АҚШга Гренландияда ҳарбий иштирокини ошириш, шу жумладан оролда иккита ҳарбий база қуриш жараёнини дарҳол бошлаш имконини беради.

Бундан ташқари, келишувда:

• НАТО таркибига кирмайдиган мамлакатларнинг ҳарбий базаларини Гренландияда жойлаштиришни тақиқлаш; 
• Хитой ва Россиядан йўналтириладиган инвестицияларни блоклаш имконини берувчи инвестицияларни текшириш механизмини яратиш; 
• Гренландия аҳолиси учун ўз сиёсий келажагини мустақил танлаш имконияти ҳамда АҚШга бирор-бир ҳудудни топшириш ҳақидаги нормаларнинг йўқлиги назарда тутилган.

“Биз тегишли ҳудудларда сезиларли ҳарбий иштирокни ўрнатишни дарҳол бошлаймиз. Биз иккита жуда йирик ҳарбий база қурамиз. АҚШ рақибларидан ҳеч бирига бундан буён бизнинг ёзма рухсатимизсиз Гренландияда ҳарбий иштирок ўрнатишга ёки у ерда нозик инвестицияларни амалга оширишга йўл қўйилмайди”, дейди Трамп. 

У бу АҚШ ҳукумати ҳамда Дания ва Гренландия раҳбарияти ўртасидаги келишувларда назарда тутилганини қайд этган.

Шунингдек, Трампнинг ишонч билдиришича, келишув доирасида АҚШ ҳеч қандай молиявий харажатларсиз орол хавфсизлиги устидан назоратни қўлга киритади, Пентагон эса дарҳол оролда йирик ҳарбий контингентни жойлаштиришни бошлайди. Битим муддатсиз характерга эга.

АҚШ Давлат котиби Рубио келишувни шарҳлар экан, Гренландиядаги Американинг ҳарбий иштироки АҚШ ракетага қарши мудофаасининг биринчи чизиғига айланишини, чунки мамлакат ҳудудига эҳтимолий ракета зарбалари айнан Арктика орқали берилишини маълум қилган.

“Бу келишув АҚШ, Гренландия, Дания ва НАТО учун, демак, Европа учун ҳам манфаатлидир. Сиз рақибларнинг жуда яқинлашишини истамайсиз. Мен тўла қўшиламан. Биз уларга Гренландия устидан ҳар қандай назоратни қўлга киритишга ёки у ерда сезиларли таъсирга эга бўлишга йўл қўйилмаслигига эришяпмиз. Шу билан бирга, биз Арктикада кўпроқ иттифоқчилар иштирок этишини таъминламоқдамиз”, дейди Дания Бош вазири Метте Фредериксен Трампга мурожаат қилар экан.

Эслатиб ўтамиз, жорий йилнинг 19 сентябрь куни Трамп АҚШ ва Дания Гренландия хавфсизлигини таъминлаш устидан назоратни Вашингтонга топшириш бўйича келишувга эришганини маълум қилган эди. У Қўшма Штатлар оролдаги ҳарбий иштирокини дарҳол кенгайтиришни бошлашини ва Америка душманлари у ерда ўз ҳарбий базаларини жойлаштира олмаслигини айтган эди. Дания ва Гренландия ҳокимият органлари орол суверенитети Вашингтонга топширилмаслигини алоҳида таъкидламоқда.