Инсоният ярим асрдан кейин илк бор Ойга йўл олди

Миссия раҳбарлари баландлиги 98 метр бўлган SLS (Space Launch System) ракетаси ва унинг учидаги Орион капсуласи чоршанба куни маҳаллий вақт билан соат 18:24 да (Тошкент вақти билан 2 апрель, тонгги 03:24) стартга тайёр эканини тасдиқлади. Ракета Флорида штатидаги Кеннеди космик марказидан — ярим аср аввал АҚШнинг сўнгги Apollon миссияси кўтарилган майдончанинг ёнидан парвозга отланади.

Экипаж аъзолари 

Artemis II миссияси экипажи таркибидан НАСА астронавтлари Кристина Кох, Виктор Гловер, Рид Уайзмен ва канадалик Жереми Хансен жой олган. Улар 27 март куни Хюстондан Флоридага етиб келди ва парвоз олдидан икки ҳафталик карантинда бўлди.

“Айни дамда барча кўрсаткичлар жойида. Саноқни бошлаш учун аъло даражадаги ҳолатдамиз”, деди парвоз директори Чарли Блекуэлл-Томпсон.

Об-ҳаво маълумотларига кўра, чоршанба куни парвоз учун шароит қулай бўлади (ноқулайлик эҳтимоли бор-йўғи 20 фоиз). Агар об-ҳаво панд берса, НАСА 6 апрелгача ҳар куни парвозга уриниб кўриши мумкин, ундан кейинги имконият эса 30 апрелда бўлади.

Artemis II миссияси экипажни Ой атрофида айлантириб, коинотнинг 406 000 километр ичкарисига олиб киради. Бу инсоният тарихидаги энг узоқ масофали парвоз бўлади. 

Ҳозирги рекорд 1970 йилда Apollon-13 миссияси томонидан ўрнатилган бўлиб, ўшанда астронавтлар техник носозлик сабабли тахминан 399 000 километр масофагача бора олишган эди. 1972 йилдан бери, яъни сўнгги Apollon парвозидан буён инсоният Ер орбитасидан ташқарига чиқмаган.

Миссия мақсади ва техник синовлар

Парвоз давомида астронавтлар ҳаётни таъминлаш тизимлари, алоқа ва бошқарув интерфейсларини синовдан ўтказади. Стартдан уч соат ўтгач, улар Орион кемасини қўлда бошқаришни машқ қилади — бу автоматик тизимлар ишдан чиққан тақдирда муҳим хавфсизлик чорасидир.

SLS ракетасини ишлаб чиқишда Boeing ва Northrop Grumman, Orion капсуласини яратишда эса Lockheed Мартин компаниялари етакчилик қилган. Дастурнинг ҳар бир парвози 2 миллиарддан 4 миллиард долларгача маблағ сарфланиши билан танқид қилинган бўлса-да, у АҚШнинг коинотдаги устуворлигини таъминлашга қаратилган.

Хитой билан пойга ва келажакдаги режалар

НАСА ушбу дастур орқали Ойнинг жанубий қутбида узоқ муддатли базани шакллантиришни режалаштирмоқда. Агентлик 2028 йилгача Artemis IV миссияси доирасида илк экипажни Ойга қўндиришни мақсад қилган. Бу Хитойнинг 2030 йилдаги режасидан аввалроқ амалга оширилиши кутилмоқда.