Boğot tumanida yupqa asfalt mojarosi: aybdorlar jazosiz qoladimi?
6-09-2026, 07:24
257 марта
Boğot tumanida yupqa asfalt mojarosi: aybdorlar jazosiz qoladimi?Xorazm viloyati Boğot tumani Nayman qişloği Tozabozor mahallasida yuzaga kelgan asfalt sifati mojarosi — oşkoralik kuçi bilan qisman ijobiy yakuniga yetkazildi. Ammo masalaning mohiyatiga çuqurroq nazar taşlasak, hal bölmagan muhim savol hamon qolmoqda: uşbu işlar davlat tomonidan, davlat mablaği va davlat taşkilotlari kuçi bilan bajarilgan bölsa, dastlabki sifatsizlikka yöl qöygan masul şaxslar qanday javobgarlikka tortildi — va umuman tortildimi?
Voqea qanday boşlangan edi
Bir neça hafta oldin mazkur mahallada yotqizilgan yangi asfalt qoplama qalinligi atigi 1-2 santimetrni taşkil etgani malum bölgan, bu esa amaldagi davlat standartlariga töğri kelmasligi haqida xabar berilgan edi. Muhimi şundaki, bu — xususiy tadbirkorning öz mablaği yoki xususiy buyurtma asosida qilingan iş emas, balki davlat byudjeti hisobidan, davlat nazorati ostida amalga oşirilişi lozim bölgan loyiha edi. Şunga qaramay, natija oçiq ravişda belgilangan texnik meyorlarga mos kelmadi, bu esa aholi örtasida davlat mablağining samarasiz sarflanişi haqida xavotir uyğotgan edi.
Masala kötarilgaç, masul taşkilotlar tezkor munosabat bildirdi: hududda qayta işlar taşkil etilib, avvalgi sifatsiz qatlam örniga yangi, texnik meyorlarga muvofiq asfalt qoplama yotqizildi. Mahalla aholisi bu özgarişdan mamnunligini bildirgan edi.
Tuzatiş — yeçim emas, oqibatni bartaraf etiş
Yölga qayta sifatli asfalt yotqizilişi muammoning taşqi körinişini bartaraf etdi, xolos. Aybdorni aniqlaş va javobgarlikka tortiş esa mutlaqo boşqa masala bölib qolmoqda. Amaliyotda köp hollarda şunga öxşaş vaziyatlar “tuzatib qöyildi, demak masala yopildi” tarzida yakunlanadi. Biroq bu yondaşuv bir neçta muhim savolni javobsiz qoldiradi:
• Birinçi marta sifatsiz yotqizilgan asfalt uçun sarflangan davlat mablaği qaytarildimi, yoki bu zarar yana davlat hisobidan — yani soliq tölovçilar hisobidan — qoplanmoqdami?
• Loyiha-smeta hujjatlariga muvofiqlikni nazorat qilişi lozim bölgan mutasaddilar — buyurtmaçi taşkilot vakillari, texnik nazoratçilar — öz vazifasini nima uçun bajarmagan?
• Pudratçi taşkilotga nisbatan şartnoma şartlarini buzgani uçun jarima yoki boşqa mamuriy-huquqiy çoralar körildimi?
• Umuman, uşbu loyiha doirasida texnik nazoratni amalga oşirişi kerak bölgan mansabdor şaxs aniqlanganmi, unga nisbatan tekşiruv ötkazildimi?
Nima uçun javobgarlik masalasi muhim
Agar sifatsiz bajarilgan iş uçun heç kim javobgarlikka tortilmasa, bu amalda xavfli pretsedent yaratişi mumkin. Bunday vaziyatda pudratçi taşkilotlarda “xato qilsam ham, jamoatçilik norozilik bildirsa, davlat hisobidan qayta tuzatib beriladi” degan tuşunça şakllanişi ehtimoldan xoli emas. Natijada:
• davlat mablaği bir iş uçun ikki marta sarflanişi;
• xatoga yöl qöyganlar uçun esa heç qanday oqibat bölmasligi;
• boşqa hududlardagi şunga öxşaş loyihalarda ham sifat nazoratining susayişi
• Dastlabki loyiha qanday taşkilot tomonidan bajarilgani va şartnoma qiymati qança bölgani;
• Sifatsizlik aniqlangaç, uşbu taşkilotga nisbatan qanday çoralar körilgani (jarima, şartnomani bekor qiliş, qora röyxatga kiritiş va h.k.);
• Qayta işlar uçun sarflangan qöşimça mablağ manbai — aybdor taşkilot hisobidan tölanganmi yoki yana davlat byudjeti hisobidanmi;
• Texnik nazoratni amalga oşirişi lozim bölgan mansabdor şaxs yoki tuzilma faoliyatiga baho berilganmi.
Tozabozor mahallasidagi yöl masalasining tezkor hal etilişi, şubhasiz, ijobiy holat va jamoatçilik nazoratining samarali vositaga aylanişi mumkinligini körsatadi. Ammo haqiqiy tizimli özgariş — faqat oqibatni bartaraf etişda emas, balki sababni bartaraf etiş va javobgarlikni taminlaşda namoyon böladi. Aks holda, “tanqid qilinsa — tuzatamiz, tanqid qilinmasa — şunday qolaveradi” degan amaliyot davom etişi, bu esa uzoq muddatda davlat mablağlarining samarasiz sarflanişiga yöl oçib berişi mumkin.
Naşrimiz uşbu masala böyiça tegişli idoralardan rasmiy izoh va aniq javoblar olişga harakat qiladi.