ХИВАДАГИ ТАРИХИЙ УСТУНЛАР РЕСТОРАНГА ҚЎЧДИМИ?

Хиванинг Ичан-Қалъаси ҳудудида “реставрация” деб номланган янги бизнес-лойиҳа амалга оширилаётгани айтилмоқда. Расмийлар буни “тарихий ёдгорликларни сақлаш” деб аташса-да, маҳаллий фуқаролар орасида бу иш ҳақиқатан ҳам тарихни сақлашми ёки уни йўқотишми, деган саволлар туғилмоқда.

Маълумотларга кўра, Ичан-Қалъадаги қадимий Жума масжидига тегишли айрим устунлар яқинда очилиши кутилган “Тандирий” ресторани интерьерини bezash учун ишлатилгани ҳақида маълумот тарқалди.

Жума масжиди — Хоразмнинг энг қадимий масжидларидан бири бўлиб, Х–XVIII асрларга мансуб. Масжид 1788 йилда Абдураҳмон Меҳтар буюртмаси билан қайта қурилган ва 212 та ўйма ёғоч устун билан машҳур. Ушбу иншоот 2019 йилда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қарори билан давлат муҳофазасига олинган.

Айни пайтда ижтимоий тармоқларда мазкур ҳолат юзасидан баҳс-мунозаралар давом этмоқда. Кўпчилик тарихий ёдгорликларнинг бизнес манфаатлари учун “қурбон” қилинаётгани ҳақида фикр билдирмоқда.

Олиб борилган ўрганишлар натижасига кўра, мазкур ресторан Хива шаҳри “Янги турмуш” маҳалласи, Нажмиддин Кубро кўчасида қурилаётган бўлиб, объект “Хива Чинор савдо” МЧЖ томонидан барпо этилмоқда.

Текширув жараёнида маълум бўлишича, ресторан олд фасади учун ишлатилган ғиштлар Тошкент шаҳридаги “Янгиобод” бозоридан сотиб олинган. Шунингдек, ўрнатилган устунлар Жума масжиди ёки унинг минорасига тегишли маданий мерос объектлари сирасига кирмайди.

Маълум бўлишича, ушбу устунлар Хива туманида фаолият кўрсатаётган маҳаллий наққошлик устасига тегишли бўлиб, у 20–30 йиллар олдин вайронага айланган қадимий уйлардан ушбу устунларни йиғиб, шахсий коллекциясида сақлаб келган. Уста устунлардан ўз шогирдларига наққошлик санъати сир-асрорларини ўргатиш мақсадида фойдаланган ва эндиликда Хивага ташриф буюрувчи сайёҳларга миллий муҳит яратиш ниятида “Тандирий” ресторанига тақдим этган.

Таъкидлаш жоизки, бу хабар расмий идоралар томонидан мазкур ҳолатга расмий изоҳ берилди.