Хоразмда тарихимиз ва маданиятимиз масхара қилинаётган бир пайтда сукут сақлаш мумкинми?

Хива шаҳридаги музейлардан бирида суратга олинган ва Instagram ижтимоий тармоғида “Temur Sultanov” (temurtemur530) номи билан фаолият юритувчи Хоразмлик блогер томонидан жойланган видео жамоатчилик орасида жиддий норозиликка сабаб бўлди. Унда тарихий шахслар қиёфаси масхаралангани, уларга нисбатан кулги ва паст даражадаги ҳазиллар қилингани айтилиб, кўплаб фуқаролар бу ҳолатни маданиятимиз ва миллий қадриятларимизга нисбатан ҳурматсизлик сифатида қабул қилмоқда.

Xorazm – ЮНЕСКОнинг жаҳон мероси рўйхатига кирган ҳудуд сифатида таърихи ва маданияти билан нафақат мамлакатимиз, балки кўплаб хорижий меҳмонларни ҳам ўзига жалб этадиган минтақа. Бундай муҳитда тарихий шахслар ва аждодлар меросини кулги ёки “контент” яратиш воситаси сифатида қўллаш мутлақо мумкин эмас. Айниқса, музей каби муқаддас илмий-маърифий масканда видео суратга олиш масъулият билан ёндашишни талаб этади. Бу каби ҳаракатлар нафақат ёшлар орасида тарихга нисбатан салбий муносабатни шакллантириши, балки миллий ғурур ва идентификацияга путур етказиши мумкин.

Блогерлик — бу эркин ижод, бироқ эркинлик ҳеч қачон масъулиятдан устун бўлмаслиги керак. Жисмоний шахслар эмас, тарихда из қолдирган аждодларимиз масхара қилинаётгани – бу миллат хотирасига нисбатан беэътиборликдир. Шу билан бирга, бундай видеолар оммага очиқ равишда жойланиб, минглаб томошабинлар, жумладан, ёш авлод томонидан кўрилаётганини ҳисобга олиб, вазият жуда жиддий деб баҳоланмоқда.

Жамоатчилик ушбу ҳолатни кескин қоралаб, зарур бўлса, блогерга нисбатан маъмурий чоралар кўриш, ҳатто 15 суткагача қамоқ жазоси тайинлаш имкониятини кўриб чиқишни сўрамоқда. Маданият ва туризм ҳамда ёшлар сиёсати соҳасидаги мутасаддилардан тарихий обидаларда контент тайёрлашни тартибга солувчи махсус қоидалар жорий этиш, музейлар ичида тасвирга олиш учун рухсатнома ва назорат тизимини кучайтириш таклиф қилинмоқда.

Тарих – саҳна ёки масхарабозлик майдони эмас. У – халқ хотираси, миллат қиёфаси. Агар бугун бундай ҳолатларга кўз юмсак, эртага аждодлар мероси оғир саволлар остида қолиши мумкин. Шу боис, нафақат давлат ташкилотлари, балки барча фуқаролар маданий меросга нисбатан ҳурмат ва масъулият билан ёндашиши зарур.