Özbekistonda tuğilib, ismini özgartirgan holda Germaniya bilan mundialda qatnaşayotgan futbolçi bilan yaqindan tanişamiz

Nima böpti şunga deysizmi? Gap şundaki, uşbu futbolçi Özbekistonda tavallud topgan va "oq börilar" şarafini himoya qilişi mumkin edi…
Valdemar Anton 1996 yil 20 iyul kuni Toşkent viloyatining Olmaliq şahrida dunyoga kelgan. Uning rasmiy hujjatlarida qayd etilgan haqiqiy ismi Vladimir bölib, keyinçalik ismini Valdemarga özgartirgan.
Sportçining oilaviy va etnik kelib çiqişi ğoyatda xilma-xildir. Tarixga nazar taşlaydigan bölsak, uning otasi millatiga köra rus bölib, Rossiyaning Ural mintaqasidagi yirik sanoat markazi – Yekaterinburg şahridan kelib çiqqan. Onasi esa tarixiy Volga nemislari avlodidan hisoblanadi. Volga nemislarining Markaziy Osiyoga, xususan Özbekiston va Qozoğistonga kelib qolişi Ikkinçi jahon uruşi davridagi tragik voqealar va majburiy deportatsiya jarayonlari bilan bevosita boğliq.
1990-yillarning oxiriga kelib, sobiq Ittifoq respublikalaridagi iqtisodiy va ijtimoiy özgarişlar fonida köplab etnik nemislar tarixiy vataniga qaytiş huquqidan foydalanişni boşladilar. 1998 yilda, Vladimir endigina ikki yoşga tölgan paytda, uning oilasi Germaniya hukumati tomonidan taqdim etilgan "Spätaussiedler" (köçib keluvçilar/etnik nemis muhojirlari) maqomi asosida doimiy yaşaş uçun Germaniyaga köçib ötişga qaror qildi. Bu köçiş ularning hayotidagi eng katta buriliş nuqtasi edi, çunki oila Özbekistondagi özining barça yaşaş tarzini taşlab, Yevropaning markazida mutlaqo notaniş şaroitda yangi hayot boşlaşga majbur bölgan. Otasi avtobus haydovçisi, onasi esa oşpaz bölib işlagan.
Valdemar boğçaga çiqqan kezlarida nemis tilida deyarli gapira olmasdi, lekin u yaxşi örta maktabda talim oldi hamda matematika va biologiya böyiça çuqurlaştirilgan kurslarda maktab imtihonlarini muvaffaqiyatli topşirdi. Uning laqablari – "Vova" va "Valdi".

Uning futboldagi ilk qadamlari professional akademiyalarning ideal yaşil maysalarida emas, balki asfaltlangan köçalarda, öziga xos şafqatsiz va raqobatbardoş muhitda boşlangan. U özini haqli ravişda "köça futbolçisi" deb hisoblaydi.
Bolaligida uning oilasi Gannoverdagi turk kabobxonasi (doner-kebab dökoni) ustida joylaşgan kiçik kvartirada istiqomat qilgan. Valdemar va uning döstlari kabobxona oldida joylaşgan temir velosiped turar joylarini futbol darvozasi sifatida işlatib, asfalt ustida uçga-uç (3v3) formatida futbol öynaşgan. Köça futbolining öziga xos xususiyati şundaki, u yerda hakamlar yöq, qoidalar qattiq va murosasiz bölib, bu muhit bolada jismoniy çidamlilik, töpni tor joylarda boşqariş texnikasi va xarakterning şakllanişiga xizmat qiladi. Uşbu köça öyinlarining ğolibi uçun mukofot doimo tayin edi – mağlub jamoa ğoliblarga kabob olib berişi kerak bölgan. Bu şirin xotiralar uning ongida şu qadar kuçli örnaşib qolganki, sportçining özi etirof etişiça, u hozirga qadar qayerdadir kabobxona yonidan ötib qolsa, birinçi navbatda öşa bolalikdagi ğalabalari va köça futbolining haroratini eslaydi.

"Biz kabobxonaning tepasida yaşardik. Uning oldidagi velosiped turargohlarini darvozaga aylantirib, uçga uç öynardik. Yakunda ğolibga kabob berilardi".

Germaniyaning Gannover şahriga köçib kelgan oila dastlabki yillarda nihoyatda oğir ijtimoiy-iqtisodiy qiyinçiliklarga duç kelgan. Antonning özi katta bölgaç bergan intervyularida onasining xotiralariga tayanib takidlaşiça, ular Germaniyaga heç qanday moliyaviy zaxirasiz, boyliksiz va hatto oddiy yuklarsiz, tom manoda noldan boşlaş uçun yetib kelişgan. Ota-onasining tinimsiz, oğir mehnati va jamiyatda öz örnini topiş yölidagi maşaqqatli kuraşlari yoş Antonning ongida juda erta va çuqur iz qoldirdi. Bu holat keyinçalik uning professional sportdagi öta yuqori mehnat layoqati va muvaffaqiyatga bölgan kuçli iştiyoqining asosiy harakatlantiruvçi kuçiga aylandi.
Anton oilada yolğiz farzand bölib ösdi. U doimo aka-ukalari bölişini orzu qilgan bölsa-da, bu böşliqni uning atrofidagi özidan katta döstlari töldirdi. Bu döstlar hayotda turli qiyinçiliklarni boşidan keçirgan, köçaning past-balandlarini körgan yigitlar edi va ular Valdemarni öz ukalaridek himoya qilib, töğri yöl körsatişga harakat qilişdi. Oilaviy qadriyatlarga nihoyatda sodiq bölgan Anton öz intervyularida yoşlarga doimo ota-onalarning maslahatlariga quloq tutişni tavsiya qiladi. U ösmirlik davrida ota-onasining gapiga kirmay qilgan xatolari ortidan bir neça bor qoqilinganini va yakunda baribir kattalarning haq ekanligini tuşunib yetganini oçiq tan oladi.

U ilk bor yetti yoşida klub safida öynagan bölsa, 2008 yilda, 12 yoşida "Gannover 96" yoşlar akademiyasiga qabul qilindi. 2015 yilning avgust oyida, 19 yoşga tölganidan köp ötmay, u Mintaqaviy ligadagi ilk öyinini ötkazdi va qariyb bir yildan söng Ikkinçi Bundesligada debyut qildi. 2017 yilda esa u asosiy Bundesligaga kötarildi.
2018 yilning yozida, 22 yoşga tölganidan söng köp ötmay, öşa paytdagi boş murabbiy Andre Braytenrayter tomonidan jamoa sardori etib tayinlandi va şu tariqa Bundesligadagi eng yoş sardorga aylandi.

"Gannover 96" tarkibida Anton 2015 yildan 2020 yilga qadar töp surdi. Bu davr mobaynida u barça turnirlarda asosiy jamoa safida 130 ta rasmiy öyinda maydonga tuşib, öz hisobiga 5 ta gol yozdirib qöydi.

2020 yilning yozida Valdemar Antonning karerasida sifat jihatidan mutlaqo yangi va yanada yuqori bosqiç boşlandi. Öşa vaqtda Bundesligaga endigina qaytgan "Ştutgart" klubi rahbariyati himoya markazini kuçaytiriş maqsadida Anton nomzodini tanladi. Dastlab "Gannover" öz tarbiyalanuvçisini 12 million yevrodan kamiga sotişni istamagan bölsa-da, muzokaralar natijasida transfer taxminan 5-6 million yevro va keyinçalik qöşiladigan bonuslar evaziga amalga oşdi. Bu transfer Anton uçun özining taktik salohiyatini töliq namoyon qiliş uçun ideal tramplin vazifasini ötadi.
"Ştutgart" tarkibida u 2020 yildan 2024 yilgaça bölgan davrda jami 127 ta uçraşuvda maydonga tuşib, 3 ta gol kiritişga muvaffaq böldi. Bu davr içida u jamoaning sardori va asosiy tayançiga aylandi. Uning "Ştutgart"dagi faoliyatining kulminatsion nuqtasi 2023-2024 yilgi mavsumga töğri keladi. Mazkur mavsumda "Ştutgart" barça kutilmagan natijalarni qayd etib, Bundesligada "Bavariya" kabi grandlarni ortda qoldirgan holda vitse-çempionlikni (ikkinçi örinni) qölga kiritdi. Bu fenomenal muvaffaqiyatning asosiy ijodkorlaridan biri, şubhasiz, mudofaani mustahkam uşlab turgan Valdemar Anton edi. Uning töpni öyinga kiritişdagi xotirjamligi, pressingni yorib ötişdagi uzatmalari va pozitsion xatolarga yöl qöymasligi butun Yevropa sporti tahlilçilari tomonidan yuqori baholandi.
Yevropaning top-klublari Antonning "Ştutgart"dagi muvaffaqiyatlarini diqqat bilan kuzatib borişdi. 2024 yilning iyul oyida, futbolçi özining 28 yoşga tölişiga sanoqli kunlar qolganda, faoliyatidagi eng yirik va masuliyatli şartnomani imzoladi. U Germaniyaning eng bayroqdor klublaridan biri, Çempionlar Ligasi finalçisi – Dortmundning "Borussiya" klubi safiga borib qöşildi. Şartnoma 4 yil muddatga, yani 2028 yilning 30 iyuniga qadar möljallangan edi.

Sportçining özi uşbu transfer haqida şunday xotirlaydi: "Men aslida klubni özgartirişni rejalaştirmagan edim, ammo keyin Dortmundning 'Borussiya'si menga aloqaga çiqdi. Çempionlar Ligasi finaliga çiqqan bunday top-klubning qiziqişi har qanday futbolçini öylantirib qöyadi. Ular ilk daqiqalardanoq meni jamoada körişni qattiq istaşayotganini va menga muhim rol berişlarini his qildirişdi".

Hozirgi paytga kelib, u "Borussiya" safida 50 dan ortiq rasmiy öyinlarda iştirok etib, 4 ta gol urişga va jamoaning almaştirib bölmas yetakçilaridan biriga aylanişga ulgurdi.

Antonning bozor qiymati va unga bölgan global talab ham mutanosib ravişda ösib bordi. Nufuzli "Transfermarkt" portali malumotlariga köra, uning bozor qiymati 2026 yil may oyida 18 million yevroni taşkil etgan. "AKA Global GmbH" agentligi tomonidan boşqariladigan futbolçining real bozordagi narxi esa bundan ança yuqori. Angliyaning "Bulinews" naşri va boşqa manbalarning xabar berişiça, 2026 yilning yozida Angliya Premer-ligasi grandi "Mançester Yunayted" uning uçun 40,5 million yevrolik ulkan taklif tayyorlamoqda. Bundan taşqari, Ispaniyaning "Atletiko Madrid" va Angliyaning "Atson Villa" klublari ham özbek zaminida tuğilgan uşbu himoyaçini öz saflarida köriş uçun harakat qilmoqda.
FIFA qoidalariga köra, tuğilgan joyi va ota-onasining kelib çiqişi sababli, Anton bir vaqtning özida uçta mustaqil davlat – Özbekiston, Rossiya va Germaniya milliy terma jamoalari şarafini himoya qilişning tölaqonli yuridik huquqiga ega edi.

2016-17 yillarda, u endigina "Gannover 96" asosiy tarkibiga kira boşlagan davrda, Özbekiston milliy terma jamoasi mutasaddilari Anton bilan aloqaga çiqişgan. Ayni vaqtda, Rossiya futbol ittifoqi ham uning otasi tomonidan rossiyalik ekanligini inobatga olib, uni öz safiga qöşib oliş imkoniyatlarini körib çiqqan.

"Özbekistonliklar bilan aloqa bölgan edi. Ammo bobom va buvim ham u yerda ortiq yaşaşmaydi, hozir ular Rossiyada istiqomat qilişmoqda. Özbekistonda mening heç kimim qolmagan. Şu sababli bu variant umuman körib çiqilmadi".

Yoşlar örtasidagi muvaffaqiyatlarga qaramay, Germaniyadek futbol gigantining asosiy milliy terma jamoasiga çaqiruv oliş uçun unga salkam sakkiz yillik tinimsiz mehnat va barqarorlik talab etildi. Va nihoyat, 2024 yilda uning sabr-toqati va "Ştutgart"dagi fantastik öyinlari öz natijasini berdi. U Germaniya asosiy terma jamoasi safidagi debyutini Frantsiyaga qarşi keçgan yuqori darajadagi uçraşuvda ötkazdi. Şundan söng u terma jamoaning doimiy azosiga aylandi. 2024 yil davomida 7 ta, 2025 yilda esa 5 ta öyinda maydonga tuşib, umumiy hisobda 12 ta rasmiy uçraşuvda Germaniya şarafini himoya qildi. Eng muhim voqealardan biri şuki, Germaniya terma jamoasi boş murabbiyi Yulian Nagelsman uni 2026 yilgi FIFA Jahon Çempionatida iştirok etadigan jamoaning yakuniy rasmiy qaydnomasiga kiritdi. Jahon miqyosidagi eng nufuzli uşbu turnirda Anton Antonio Ryudiger ("Real Madrid"), Jonatan Ta ("Bavariya") va öz klubdoşi Niko Şlotterbek kabi dunyoning eng oldi himoyaçilari bilan yelkama-yelka harakat qiliş şarafiga muyassar böldi.