Марказий Осиёда электр токи тарифлари: нархлар қайси давлатда қимматроқ?

Май ойида Ўзбекистон аҳолиси учун электр энергияси тарифи 34 фоизга оширилди. Бу кўпчилик оилалар учун сезиларли нарх ўсишидир. Қарангки, 2025-йилда қўшни давлатларда ҳам тарифлар қимматлашди. Минтақада энг юқори нарх қайси давлатда? Ўзбекистонда келгуси йилларда тарифлар қандай ўзгариши мумкин? Ушбу мақолада рақамларни таққослаб, таҳлил қиламиз.

Нархлар қандай ўзгарди?

2016 йил октябрдан Ўзбекистонда аҳоли 1 kWh электр энергияси учун 191 сўмдан тўлай бошлаган. Кейин нархлар кетма-кет ошиб борди — 2017 йил 15 июлдан 204,3 сўмга, 2018 йил апрелдан 228,6 сўмга чиқди.

2018 йил 16 ноябрдан қиймат 250 сўмга етказилган. Мутасаддилар нарх кўтарилишини электр ишлаб чиқаришда ёқиладиган газ, мазут ва кўмир қимматлашгани билан изоҳлаган.
Кейинги тариф ўсиши 2019 йил 15 августда юз бериб, аҳоли ҳар бир kWh ток учун 295 сўмдан тўлайдиган бўлган.

2020 йил баҳорида Ўзбекистонда коронавирус пандемияси авж олди. Глобал инқироз ва ундан кейинги тикланиш даврида энергия тарифлари салкам беш йил ўзгармади. “Музлатилган” нархлар 2024 йил майидан бошлаб кескин “эрий” бошлади.

2024 йил баҳоридан газ ва электр энергияси истеъмолига табақалаштирилган тарифлар жорий қилинди. Янги тартиб асосида аҳоли 200 kWh’гача сарфлаган электр энергияси учун имтиёзли тарифда, ижтимоий нормадан ошган қисмига эса бозор нархида тўлов қилишга ўтди. Имтиёзли, яъни минимал нарх бирданига 450 сўмга чиқди. Ток сарфи 200 kWh’дан ўтса, кейинги тариф 900 сўмдан, 1 000 kWh’дан ошса, 1 350 сўмдан ҳисоблана бошлади. Шу билан бирга, 5 000 ва 10 000 kWh’лик чегараларда ҳам тарифлар ўсувчи шаклга ўтказилди. Статистика қўмитаси ҳисобига кўра, 2024-йилда республикада электр энергияси нархи 67 фоизга кўтарилган.

Мамлакатда 2025 йил 1 майдан бошлаб тарифлар яна оширилди: ижтимоий норма доирасидаги ҳар бир kWh электр учун тўлов 600 сўм этиб белгиланди. Бу имтиёзли тариф 34 фоизга ошди дегани.Умуман олганда, мамлакатда электр энергияси 1,5 йилда 295 сўмдан 600 сўмга ёки икки баравардан ортиққа қимматлашди.

Энди нархлар қачон ошади?

2025 йил 1 майдан Вазирлар Маҳкамасининг тариф сиёсатига оид 337-сонли қарори кучга кирди. Ҳужжатда электр энергияси учун тасдиқланган тарифлар 2026-йилдан бошлаб камида уч йил ўзгармаслиги белгиланган.
2025-йилнинг март ойига келиб, ҳукумат энергетика тарифларига оид яна бир — 194-сонли қарорини қабул қилди. Ундаги тартиб юқоридаги қарор мазмунига зид келади. Яъни ҳужжатда 2026 йил 1 январдан эътиборан электр нархлари ҳар йили 1 майдан йиллик инфляция даражасига мослаб оширилиши белгиланган.
Тенг юридик кучга эга ҳужжатлар ўртасида тафовутлар бўлган тақдирда, кейинроқ қабул қилинган ҳужжат қоидалари амал қилишидан келиб чиқсак, энди ҳар йили 1 майдан нархлар ўзгариб боради.