USD: 12,004 söm ▲ EUR: 13,156 söm ▼ RUB: 147 söm ▲ GBP: 15,721 söm ▼ CNY: 1,797 söm ▲ KZT: 26 söm ▼ TRY: 237 söm ▲ AED: 3,268 söm ▲ USD: 12,004 söm ▲ EUR: 13,156 söm ▼ RUB: 147 söm ▲ GBP: 15,721 söm ▼ CNY: 1,797 söm ▲ KZT: 26 söm ▼ TRY: 237 söm ▲ AED: 3,268 söm ▲

Saytdan izlash

Maxfiylik siyosati

Saytimizdan foydalanishda sizga eng yaxshi tajribani taqdim etish uchun biz cookie-fayllardan foydalanamiz. Saytimizdan foydalanishda davom etish orqali siz Maxfiylik siyosati va Foydalanish shartlari ga rozilik bildirgan bo‘lasiz.

Oltin keskin arzonlaşdi. Sabab nima?

721 марта
Oltin keskin arzonlaşdi. Sabab nima?

Mart oyining örtalarida oltin ketma-ket töqqiz kun arzonlaşdi va 1983 yildan beri eng yomon haftani ötkazdi. Yanvar oyining oxirida 5600 dollargaça kötarilgan narxlar 4100 dollargaça pasaydi. Qimmatbaho metall narxining özgarişi Özbekiston iqtisodiyoti uçun juda ham muhim ahamiyat kasb etadi. Hozirgi işlab çiqariş darajasi hisobga olinsa, yillik narxlarning örtaça 100 dollarga qimmatlaşişi oltin eksportidan keladigan daromadlarni taxminan 380 mln dollarga köpaytirişi mumkin.

Foto: Bloomberg

Geosiyosiy vaziyatning yomonlaşişi yoki iqtisodiy beqarorlik, masalan, uruşlar, siyosiy yoki moliyaviy inqirozlar oltin narxini oşiradi. Şu sababdan sönggi yillarda qimmatbaho metall bahosi keskin qimmatlaşdi. 2026 yilning 28 yanvar kuni narxlar 5608 dollargaça kötarildi. Ammo mart oyining örtalarida oltin ketma-ket töqqiz kun arzonlaşdi va 1983 yildan beri eng yomon haftani ötkazdi. Sabab nima?


Oltin nega keskin arzonladi?

Yaqin Şarqdagi mojaroning kuçayişi fonida global miqyosida neft yetkazib berişda uzilişlar kuzatilyapti. Jahon neft eksportining qariyb beşdan bir qismi ötadigan Hörmuz böğozida kema qatnovi deyarli töxtab qoldi, bu esa yonilği narxlarining kötarilişiga sabab bölyapti. Global inflyatsiya kuçaydi. Natijada markaziy banklar, xususan, AQŞ Federal zaxira tizimi foiz stavkalarini pasaytirişni keçiktirişga majbur bölyapti. Agar yirik markaziy banklar foiz stavkalarini yuqori darajada uşlab tursa yoki davlat obligatsiyalari böyiça daromadlilik oşsa, sarmoyadorlar öz mablağlarini foiz keltirmaydigan oltindan köra, kafolatlangan daromad keltiruvçi obligatsiyalarga yönaltirişni afzal körişadi.


Şuningdek, mart oyi boşidan beri dollar 2 foizga mustahkamlandi. AQŞ dollari boşqa asosiy valyutalarga nisbatan kuçayganda, oltin narxi odatda pasayadi. Dollar qançalik qimmat bölsa, boşqa valyutada xarid qiluvçilar uçun oltin şunçalik qimmatga tuşadi, bu esa global talabni susaytiradi.

Agar xalqaro maydondagi siyosiy va iqtisodiy ziddiyatlar, masalan, savdo uruşlari yoki mintaqaviy mojarolar, qisman barqarorlaşgan bölganda ham investorlarda «xavfsizlik bandargohi»ga bölgan ehtiyoj kamayadi. Bu esa xavfliroq, ammo daromadliroq bölgan aktsiyalar bozoriga kapital oqib yönaltirilişiga olib keladi.



Oltin narxining Özbekistonga tasiri

Bir neça kun oldin Markaziy bank Özbekistonning xalqaro zaxiralari haqidagi malumotlarni yangiladi. 1 mart holatiga köra, mamlakatning xalqaro aktivlari 77,1 mlrd dollargaça oşdi. Bu mutlaq rekord körsatkiçdir. Zaxiralarning 67,6 mlrd dollari yoki qariyb 88 foiz qismi aynan oltin hissasiga töğri kelgan. Taqqoslaş uçun, 2025 yilning 1 yanvar holatida xalqaro aktivlar 41,2 mlrd dollar, uning tarkibida oltinning uluşi 32 mlrd dollar bölgan. Yani narxlarning qimmatlaşişi hisobiga Özbekistonning oltin aktivlari 14 oy içida 87 foizga yoki 35,9 mlrd dollarga köpaydi.


Bundan taşqari, Özbekiston eng yirik oltin işlab çiqaruvçi va uni eksport qiluvçi mamlakatlardan biridir. Xususan, 2022 yilda 4,1 mlrd dollarlik, 2023 yilda esa 8,2 mlrd dollarlik, 2024 yilda 7,5 mlrd dollarlik oltin sotilgan. 2025 yilda bu 9,9 mlrd dollargaça oşdi. 

Agar yil davomida oltinning örtaça narxi untsiyasi uçun 5000 dollarni taşkil etgan taqdirda Özbekiston 2026 yilda 18,9 mlrd dollarlik, 4500 dollarni taşkil qilgan taqdirda 17 mlrd dollarlik, 4000 dollarni taşkil etgan taqdirda esa 15,2 mlrd dollarlik qimmatbaho metall eksportini amalga oşirişi mumkin. Şu jihatdan narxlarning qimmatlaşişi bevosita mamlakat byudjet daromadlari va valyuta kursining barqarorlaşişiga katta tasir ötkazadi.

Изоҳ қолдириш

Мавзуга алоқадор: