Jahon oziq-ovqat bozorini qaysi davlatlar nazorat qilmoqda?
28-05-2026, 09:14
131 марта

Tahlillar jahon oziq-ovqat tizimi qay darajada markazlaşganini ham körsatadi. Nisbatan kam sonli davlatlar butun dunyo oziq-ovqat taminotida hal qiluvçi örin tutadi. Şu bois agrar savdo geosiyosiy keskinlik, logistika xarajatlari va öğitlar narxi oşib borayotgan şaroitda strategik sohalardan biriga aylanmoqda.
Hozirgi kunda jahon oziq-ovqat savdosining katta qismi oz sonli mamlakatlar hissasiga töğri keladi. Eng yirik önta eksportçi davlat global agrar eksportning qariyb yarmini nazorat qiladi. Bu esa ularga jahon narxlari va oziq-ovqat taminot zanjirlariga kuçli tasir ötkaziş imkonini beradi.
Jahon oziq-ovqat savdosining asosiy markazi Amerika qitasi bölib qolmoqda. AQŞ, Braziliya, Kanada va Meksika birgalikda jahon agrar eksportining qariyb 30 foizini taminlaydi. Ular don, göşt, moyli ekinlar va qayta işlangan mahsulotlarning yirik yetkazib beruvçilari hisoblanadi.
Ayrim aholisi köp davlatlar esa reytingda kutilganidan pastroq örinni egallagan. Masalan, Xitoy dunyodagi eng yirik qişloq xöjaligi işlab çiqaruvçisi bölsa-da, eksport hajmi böyiça AQŞ va Braziliyadan ança orqada. Buning asosiy sababi — işlab çiqarilgan mahsulotlarning katta qismi içki bozorda istemol qilinişidir.
Osiyo-Tinç okeani mintaqasi davlatlari ham jahon oziq-ovqat bozorining ayrim segmentlarida yetakçilik qiladi. Avstraliya mol göşti, buğdoy va arpa eksporti böyiça muhim örin tutadi. Indoneziya esa dunyodagi eng yirik palma yoği eksportçilaridan biri hisoblanadi.
Yevropa davlatlari esa katta yer maydonlari emas, balki yuqori texnologiyalar, samaradorlik va logistika hisobiga raqobatbardoşligini saqlab qolmoqda. Xususan, Niderlandiya kiçik hududiga qaramasdan, yuqori texnologiyali qişloq xöjaligi va issiqxona majmualari tufayli dunyoda oziq-ovqat eksporti böyiça 11-örinni egallaydi.
Frantsiya va Germaniya ham don mahsulotlari, sut mahsulotlari, içimliklar va qayta işlangan oziq-ovqat eksporti orqali jahon bozorida muhim örinni saqlab kelmoqda.