USD: 12,004 söm ▲ EUR: 13,156 söm ▼ RUB: 147 söm ▲ GBP: 15,721 söm ▼ CNY: 1,797 söm ▲ KZT: 26 söm ▼ TRY: 237 söm ▲ AED: 3,268 söm ▲ USD: 12,004 söm ▲ EUR: 13,156 söm ▼ RUB: 147 söm ▲ GBP: 15,721 söm ▼ CNY: 1,797 söm ▲ KZT: 26 söm ▼ TRY: 237 söm ▲ AED: 3,268 söm ▲

Saytdan izlash

Maxfiylik siyosati

Saytimizdan foydalanishda sizga eng yaxshi tajribani taqdim etish uchun biz cookie-fayllardan foydalanamiz. Saytimizdan foydalanishda davom etish orqali siz Maxfiylik siyosati va Foydalanish shartlari ga rozilik bildirgan bo‘lasiz.

Yer yuzidagi barça ommaviy qirilişlar bir xil tarzda sodir bölgan – tadqiqot

191 марта
Ер юзидаги барча оммавий қирилишлар бир хил тарзда содир бўлган – тадқиқот

Yer tarixidagi eng yirik ommaviy qirilib ketişlar, jumladan, dinozavrlarni yöq qilgan halokat ham bitta umumiy sababga ega bölişi mumkin: atrof-muhit tirik organizmlar unga moslaşişga ulgurişidan köra tezroq özgargan. Massaçusets texnologiya instituti va Lester universiteti olimlari şunday xulosaga kelişdi. Bu haqdagi tadqiqot natijalari “Physical Review Letters” (PRL) jurnalida elon qilindi.

Qayd etilişiça, tadqiqotçilar matematik model işlab çiqqan va sönggi 450 million yil içida atrof-muhit özgarişi tezligini hayvonlarning evolyutsion moslaşiş tezligi bilan soliştirgan. Buning uçun ular sayyorada uglerod tsiklining (atmosfera, okeanlar, tuproq va tirik organizmlar örtasidagi global uglerod almaşinuvi tizimi) yirik buzilişlari yuz bergan 27 ta davrni tahlil qilgan.

Malum bölişiça, qirilib ketiş kölami deyarli hamişa “tezliklarning nomutanosibligi” darajasiga boğliq bölgan. Iqlim, okeanlarning kimyoviy tarkibi yoki boşqa şaroitlar juda tez özgarganda, turlarning sezilarli qismi yangi xususiyatlarni şakllantirişga ulgurmagan va yöq bölib ketgan.

Muhit özgarişi tezligi va tirik organizmlarning moslaşiş qobiliyati örtasidagi farq qançalik katta bölsa, qirilib ketiş kölami ham şunçalik ulkan bölib çiqqan.

Uşbu qonuniyat Yer tarixidagi eng yirik biologik halokat – bundan taxminan 252 million yil avval sodir bölgan Perm davridagi qirilib ketişni ham yaxşi tuşuntirib beradi. Öşanda dengiz turlarining 80 foizdan ortiği yöq bölib ketgan. Modelga köra, bunga okean kimyoviy tarkibining tez suratlarda qayta qurilişi sabab bölgan va organizmlar unga şunçaki moslaşişga ulgurişmagan.

Mualliflarning bildirişiça, köplab hayvonlar guruhlarida moslaşiş tezligi muayyan oraliqda bölib, u ehtimol millionlab yillar davomida atrof-muhitning tabiiy özgarişlari tasirida şakllangan. Biroq agar özgarişlar surati uşbu çegaralardan çiqib ketsa, moslaşiş mexanizmlari buzila boşlaydi.

Tadqiqotçilar ularning işi yangi ommaviy qirilib ketişni töğridan töğri prognoz qiliş imkonini bermasligini aytib ötgan. Şunday bölsa-da, bugungi kunda uglerod tsiklining buziliş tezligi ötmişda sayyoradagi eng yirik biologik inqirozlar bilan birga keçgan körsatkiçlarga allaqaçon yaqinlaşmoqda.

Изоҳ қолдириш

Мавзуга алоқадор: