Rossiya byudjetidagi real “teşik” bir yilda 8 trln rubldan oşib ketdi – razvedka
9-03-2026, 23:05
143 марта

Rossiya byudjetidagi real “teşik” bir yilda 8 trln rubldan oşib ketdi – razvedka
Rossiya hukumati har uçinçi rublni uruşga sarflayotgan va ötgan yili neft-gaz tuşumlari sezilarli darajada kamaygan federal byudjet taqçilligining real hajmini yaşirişga urinmoqda. Germaniya Federal razvedka xizmati (FRX) ötgan yilgi byudjet malumotlari tahlili yakunlari böyiça şunday xulosaga keldi.FRX bahosiga köra, ğaznadagi real “teşik” Moliya vazirligi hisobot bergan 5,65 trillion örniga 8,01 trillion rublga yetgan. Şunday qilib, 2024 yilga nisbatan Rossiya Federatsiyasi byudjeti taqçilligi 130 foizga oşgan bölişi mumkin, Moliya vazirligining dastlabki rejasi (1,2 trln rubl) esa deyarli 7 barobarga ortiği bilan bajarilgan.
“Razvedka malumotlari şuni körsatadiki, 2025 yil uçun federal byudjet taqçilligi rasman xabar qilinganidan 41,8 foizga yuqori bölib, 3,7 foizni taşkil etgan (Moliya vazirligi hisobotida 2,6 foiz örniga)”, deb yozadi FRX.
Germaniya razvedkasi relizida aytilişiça, Rossiya “oğriqli yöqotişlarni böyab körsatilgan raqamlar yordamida yaşirişga” urinmoqda, vaholanki iqtisodiyotning deyarli barça tarmoqlari pasayiş körsatmoqda, davlat statistikasining işonçliligi esa yomonlaşmoqda.
Germaniya Xalqaro xavfsizlik muammolari instituti eksperti Yanis Klyugening tuşuntirişiça, Moliya vazirligining “kreativ buxgalteriyasi” şundan iboratki, federal byudjet taqçilligining bir qismi, aftidan, boşqa davlat byudjetlari hisobiga yozib yuborilgan.
Gap hududlar byudjetlari va byudjetdan taşqari jamğarmalar – Ijtimoiy jamğarma (sobiq Pensiya jamğarmasi) va Majburiy tibbiy suğurta jamğarmasi haqida bormoqda. Iqtisodçi Viktor Tunevning etibor qaratişiça, ularning defitsiti rekord darajaga – subektlarda 1,5 trln rublga va Ijtimoiy jamğarmada 1,2 trln rublga sakragan.
“Masalan, Ijtimoiy jamğarma federal ğaznadan 2,2 trln rubl kamroq transfert olgan”, deb tuşuntiradi u.
Rossiya Federatsiyasi konsolidatsiyalaşgan byudjetining umumiy taqçilligi rekord darajadagi 8,3 trln rublga yetgan. Uşbu “teşik”ni yopiş uçun Moliya vazirligi davlat qarzi bozoridan 7 trln rubl qarz olgan va yana 2 trln rublni Milliy farovonlik jamğarmasidan olgan – bu defitsitni qoplaş va qarz böyiça foiz tölovlarini amalga oşiriş imkonini bergan.
Hukumat 2026 yilgi byudjetni 3,8 trln rubl taqçillik bilan tuzgan, biroq Alfa-bank baholaşiga köra, fevral oyi oxirigaça “teşik” 3,2 trln rublga yetib bölgan. Ötgan yili çorak qismga tuşib ketgan neft-gaz daromadlari yana deyarli ikki baravarga qisqargan va yanvar-fevral oylarida oyiga örtaça 400 mlrd rubl atrofida bölgan.
“Biroq neft narxining hozirgi yuqori darajasi byudjetning xomaşyo daromadlari oqimini töldirişga umid bermoqda”, deb takidlaydi Alfa-bank boş iqtisodçisi Nataliya Orlova.