Issiqdan saqlanişning 11 usuli

Issiq kunlar inson organizmi uçun jiddiy sinov hisoblanadi. Tana özini sovitiş uçun terlaydi, qon aylanişini tezlaştiradi va köproq suv sarflaydi. Agar tana harorati oşib ketsa, bu holat çarçoq, suvsizlaniş, qon bosimining buzilişi, hatto issiq urişiga olib kelişi mumkin.
Quyidagi usullar nafaqat xalqona tajriba, balki tibbiy va ilmiy tavsiyalarga ham asoslangan.
Çanqaşni kutmay suv içing
Inson tanasining 55–70 foizi suvdan iborat. Issiqda terlaş orqali organizm soatiga 1–3 litrgaça suv yöqotişi mumkin. Suv kamaysa, tana özini sovita olmay qoladi. Şuning uçun har 20–30 daqiqada oz-ozdan suv içiş, muzdek emas, salqin suv tanlaş kerak.
Kunning eng qizigan vaqtida taşqariga çiqmang
Soat 11:00–17:00 oraliğida ultrabinafşa nurlar va havo harorati eng yuqori böladi. Bu vaqtda organizm juda tez qizib ketadi. Agar taşqariga çiqiş şart bölsa, soyada yuring, tez-tez dam oling. Boş kiyim kiying, oğir yuk kötarmang.
Oç rangli va yengil kiyim kiying
Qora kiyim quyoş nurini köproq yutadi. Paxta, ziğir yoki nafas oluvçi matolar esa terning buğlanişini yengillaştiradi. Şifokorlar keng kiyim, oç rang, tabiiy mato issiqda eng yaxşi himoya vositalaridan biri ekanini takidlaydi.
Xonani töğri soviting
Issiq havoda beton va asfalt keçasi ham issiqlikni saqlab qoladi. Şuning uçun kunduzi parda va jalyuzilarni yopiş, keçqurun va ertalab şamollatiş, ventilyator yoki konditsionerdan foydalaniş muhimdir.
Ammo mutaxassislar bir jihatni eslatadi: xona harorati juda yuqori bölsa, ventilyator ham bazida zarar keltirişi mumkin.
Sovuq duş yoki nam soçiqdan foydalaning
Salqin suv teridagi qon tomirlarini sovitadi va tana haroratini pasaytiradi. Eng samarali joylar: peşona, böyin, qöltiq osti, tizza orqasi. Çunki bu yerlarda qon tomirlari yuzaga yaqin joylaşgan.
Ovqatlanişni yengillaştiring
Yoğli va oğir ovqat hazm bölişi uçun organizm köproq energiya sarflaydi. Bu esa tana haroratini yana oşiradi. Issiq kunlarda tarvuz, bodring, qovun, kökatlar, yogurt, yengil salatlar ança foydali hisoblanadi.
Elektrolitlar haqida unutmang
Ter bilan faqat suv emas, natriy, kaliy va magniy ham çiqib ketadi. Şu sababli bazi odamlarda muşak tortişişi, kuçsizlik, boş aylanişi va köngil aynişi kuzatiladi. Şu holatda madanli suv, ayron, elektrolitli içimliklar, meva yordam beradi.
Jismoniy harakatni töğri vaqtga köçiring
Sport yoki oğir mehnat vaqtida organizm yanada köproq qiziydi. Şuning uçun ertalab, keçqurun salqinda maşq qiliş xavfsizroq.
Maşinada qolmang
Quyoş ostida turgan avtomobil içi bir neça daqiqada öta xavfli darajada qizib ketadi. Hatto oyna yarim oçiq bölib, maşina soyada tursa ham içkarisi juda tez qizişi mumkin. Bolalar va keksalar uçun bu ayniqsa xavfli.
Issiq urişining belgilariga etibor bering
Quyidagi belgilar xavfli signal hisoblanadi: kuçli boş oğriği, boş aylanişi, köngil aynişi, haddan taşqari terlaş, keyinçalik terlaşning töxtaşi, huşdan ketiş. Bu issiq urişi boşlanayotganidan darak berişi mumkin. Bunday paytda holsiz odamni soyaga olib ötiş, nam soçiq bosiş va “tez yordam” çaqiriş kerak.
Bir-biringizni kuzatib turing
Issiqdan eng köp jabr köradiganlar keksalar, bolalar, yurak-qon tomir kasalligi borlar, homilador ayollar hamda taşqi mehnat bilan şuğullanuvçilardir. Şuning uçun yaqinlar, qöşnilar va yolğiz yaşaydigan odamlardan xabar olib turiş juda muhim.
Qiziqarli ilmiy fakt
Inson organizmi normal holatda 36.5–37°C atrofida işlaydi. Agar tana harorati 40°C ga yaqinlaşsa, miya va içki azolar faoliyati izdan çiqişi mumkin. Şu sababli issiq urişi tibbiyotda favqulodda holat deb hisoblanadi.