Ўзбекистонда йўлланмасиз шифохонага бориш пулли бўлди: янги тартиб расман жорий этилмоқда

Ўзбекистонда давлат тиббий муассасаларида кўрсатиладиган пулли хизматлар тартиби янада кенгайтирилди. Ҳукуматнинг янги қарори (ҳали lex.uzда эълон қилинмаган) тиббий ёрдамдан фойдаланиш шартларини қайта белгилади. Энди шифохонага йўлланмасиз, бевосита ўз хоҳиши билан мурожаат қилган фуқароларга хизматлар пулли асосда кўрсатилади.

Ушбу тартиб амалда йил бошидан буён қўлланиб келаётган бўлса-да, эндиликда расман ҳужжатлаштирилди.

Йўлланмасиз келганлар “бемор” эмас — “мижоз” ҳисобланади
Янги тартибга кўра:

• Фуқаро шифохонага учинчи босқич (специалист, марказий поликлиника, вилоят тизими ва ҳ.к.)га йўлланмасиз келса,
  ➤ пулли хизмат олади.
• Хизмат пулли бўлиши, ҳатто у кафолатланган давлат тиббий ёрдам пакетидан ўрин олган бўлса ҳам, амал қилади.
• Қабулга келган ҳар бир шахс тиббий картада “мижоз” сифатида қайд этилади.
• Тиббий муассаса мижоздан олдиндан тўлиқ тўловни талаб қилади.

Муҳими, тартиб барча турдаги режали тиббий хизматларга тааллуқли: мутахассис кўригидан тортиб лаборатория таҳлилларигача.

Конституцияга зидми? Юристлар нима дейди?

Ўзбекистон Конституцияси мамлакатни ижтимоий давлат деб белгилайди. Унга кўра, фуқаролар:

“Тиббий ёрдамнинг кафолатланган ҳажмини давлат ҳисобидан олишга ҳақли.”

Қонунларда:

• йўлланма шарт бўлиши,
• муддат билан чеклаш,
• ёки шифохонага бевосита бормаганлик учун тўлов белгилаш
  каби нормалар ёзилмаган.

“Кафолатланган ҳажм” тушунчасини аниқловчи тўлиқ қонун ҳам ҳали мавжуд эмас. Беш йил аввалги қарорга кўра, ҳар бир шифохона ўзининг бепул хизматлар рўйхатини тузиши керак эди, аммо бу амалиёт фақат айрим ҳудудларда, жумладан Сирдарёда, синаб кўрилган холос.

Шу боисдан, ҳуқуқшунослар бу қарорнинг Конституция билан уйғунлиги юзасидан баҳслар пайдо бўлишини таъкидламоқда.

Аҳоли учун нима ўзгаради?

• Энг содда мурожаатларда ҳам йўлланма талаб қилинади.
• Мутахассис кўригидан ўтиш учун оилавий шифокор орқали навбат олиш зарур бўлади.
• Йўлланмасиз мурожаат қилганлар — пул тўлайди.
• Бепул хизматларнинг аниқ ва жойларда осон топиладиган рўйхати ҳали ҳам йўқ.

Шу боис фуқаролар орасида норозиликлар ошиб бормоқда. Айниқса, ҳужжат ҳали очиқ эълон қилинмаган бўлиши фуқароларга вазиятни яна ҳам тушунарсиз қилиб қўйган.

Мутахассислар фикри: эҳтимолий оқибатлар
Соғлиқни сақлаш соҳаси мутахассисларига кўра:

• Бу тартиб аҳолининг заиф қатламларига катта босим тушириши мумкин.
• Йўлланма олиш жараёни бюрократлашган, бу — бемор учун қўшимча машаққат.
• Ҳужжатнинг шаффоф эълон қилинмагани одамлар ҳуқуқлари тўғрисидаги маълумотни чекламоқда.

Хулоса

Шифохонага мурожаат қилишдан олдин:
✔️ оилавий шифокордан йўлланма олиш,
✔️ қайси хизматлар бепул эканлигини аниқлаш
энди жуда муҳим.

Амалиётда бу қоида аллақачон ишлаётган бўлса-да, расман тасдиқланиши билан у янада қатъийлашади.

Шундай экан, халқ орасида айтиладиган таниш ибора яна долзарб:

— Касал бўлманг.